“Λοξό” βιολογικό σαμποτάζ

Critical Art Ensemble

[Η καλλιέργεια και η κατανάλωση γενετικά τροποποιημένων προϊόντων (γνωστών ως “μεταλλαγμένα”) έχει επιτραπεί και επίσημα στην Ελλάδα από τον Απρίλιο του 2005, με την ένταξη στην ελληνική νομοθεσία οδηγίας της Ε.Ε. Ειδικά για τις πειραματικές καλλιέργειες γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (γ.τ.ο.), υποτίθεται ότι για να πραγματοποιηθούν σε χώρα-μέλος της ΕΕ θα πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις: Να συσταθεί επιτροπή επιστημόνων, η οποία θα γνωματεύσει αν η καλλιέργεια γ.τ.ο. είναι ασφαλής. Να δημιουργηθεί ομάδα που θα εξετάσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και θα ειδοποιήσει τη γύρω περιοχή για το πείραμα. Να εκδοθεί υπουργική απόφαση που θα το γνωστοποιεί.

Πρόσφατα, ωστόσο, στις αρχές Δεκεμβρίου, έγινε γνωστό μετά από καταγγελία της ΓΕΣΑΣΕ ότι το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης με έγγραφό του επέτρεψε στο Ινστιτούτο Ελέγχου Ποικιλιών στη Σίνδο την πειραματική καλλιέργεια γ.τ. βαμβακιού, χωρίς να τηρήσει καμία προϋπόθεση. Και είναι επίσης συχνό το φαινόμενο οι εταιρείες που πουλάνε σπόρους να “πλασάρουν” γ.τ. σπόρους μαζί με παρτίδες συμβατικών. Νόμος, και σ’ αυτή την περίπτωση, είναι το δίκιο του ισχυροτέρου.

Είναι φανερό ότι οι εξελίξεις όσον αφορά στην εξάπλωση των βιοτεχνολογικών προϊόντων είναι ραγδαίες, και οι νομοθετικές ρυθμίσεις καθώς και οι επίσημες εξαγγελίες για τον περιορισμό τους είναι απλώς «κενά γράμματα». Έτσι, η συλλογική αντίσταση παραμένει ο μόνος δρόμος αν δεν θέλουμε να είμαστε τα πειραματόζωα σ’ αυτό το πλανητικό καπιταλιστικό πείραμα.

Παρακάτω παρουσιάζουμε σε περίληψη τη μετάφραση ενός κεφαλαίου από το τελευταίο βιβλίο της Critical Art Ensemble που αναφέρεται στην αντίσταση στους γ.τ.ο. (Το βιβλίο λέγεται Molecular Invasion και μπορείτε να το βρείτε ολόκληρο, όπως και τα προηγούμενα βιβλία της CAE, στην ιστοσελίδα της www.critical-art.net) Το κεφάλαιο έχει τον τίτλο «Fussy Biological Sabotage» – «fuzzy» σημαίνει απροσδιόριστο, δύσκολα εντοπίσιμο, αλλά και “τρελό”, “λοξό”.

Πράγματι, ο τρόπος αντίστασης που προτείνει μοιάζει λίγο “περίεργος”. Παρουσιάζει όμως ενδιαφέρον –και μάλιστα γενικότερα για την κινηματική οργάνωση και αντίσταση– τόσο το γεγονός ότι αναγνωρίζει την ανάγκη της μακροχρόνιας στρατηγικής δέσμευσης για να έχει αποτελέσματα η αντίσταση, όσο και το ότι υπογραμμίζει τις βλαβερές συνέπειες των “θεαματικών” ενεργειών και την ανάγκη αποφυγής τους. Ακόμη κι αν η μέθοδος που προτείνει φαντάζει “μακρινή” για τις δικές μας δυνατότητες κι ανάγκες, μας υπενθυμίζει ότι η αντίσταση χρειάζεται να εμπλουτίζεται από τη φαντασία και τη γνώση για να χαράζει νέους αιφνίδιους δρόμους.]

Πρέπει να εφευρεθούν νέες μέθοδοι αντίστασης στο κεφάλαιο, στις σύγχρονες συνθήκες του πανκαπιταλισμού.

Στην περίπτωση της βιοτεχνολογίας, η αντίσταση βρίσκεται δυστυχώς σε αμυντική θέση, στην ανάγκη να απαντήσει. Το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε προς το παρόν είναι να προσπαθήσουμε να επιβραδύνουμε την επέλαση των εταιρειών.

Η ακινητοποίηση (εισαγωγή αδράνειας στο σύστημα) είναι χρήσιμη για την παρενόχληση της καπιταλιστικής παραγωγής και διανομής. Ορισμένες τακτικές, όπως η Ηλεκτρονική Πολιτική Ανυπακοή, θα φανούν χρήσιμες και σ’ αυτή την περίπτωση, αν και απαιτούνται πλέον πιο σκληρές μορφές της (μπλοκάρισμα των συστημάτων εσωτερικής επικοινωνίας, μπλοκάρισμα βάσεων δεδομένων, αποδιοργάνωση των routers [κεντρικές συσκευές δρομολόγησης δεδομένων] κ.λπ.). [Περισσότερα για την Ηλεκτρονική Πολιτική Ανυπακοή, δες στο Electronic Civil Disobedience στην ιστοσελίδα της CAE.]

Πώς μπορούμε να αναπτύξουμε τακτικές χρησιμοποιώντας βιολογικά υλικά και διαδικασίες, πώς μπορούμε να αναπτύξουμε βιολογική άμεση δράση; Η κλασική Πολιτική Ανυπακοή δεν θα λειτουργήσει σ’ αυτή την περίπτωση. Αν θέλουμε να παρέμβουμε στην παραγωγή διαγονιδιακών προϊόντων, σχεδόν κάθε τύπου δράση θα επιφέρει κάποιου είδους καταστροφές. Είναι ένα πρόβλημα που μας φέρνει σε δύσκολη θέση. Δεν θέλουμε να μας βάλουν την ταμπέλα του σαμποτέρ ή του οικο-τρομοκράτη. Όμως δεν μπορούμε και να τις αποφύγουμε εντελώς. Οι γ.τ.ο. είναι κάτι περισσότερο από οργανισμοί –είναι ατομική ιδιοκτησία– και οι καταστροφές τους αντιμετωπίζονται ανάλογα. Τα παραδείγματα των επιθέσεων σε πειραματικές καλλιέργειες στις ΗΠΑ, Γαλλία και Ινδία είναι χαρακτηριστικά: Η επιλογή των στόχων ήταν σωστή, αφού αν καταστραφούν οι έρευνες που γίνονται εκεί πρέπει να γίνουν απ’ την αρχή. Όμως η τακτική του εμπρησμού εξυπηρετεί την εξουσία ώστε να χαρακτηρίσει σαμποτέρ όσους κινητοποιούνται – είτε είναι δυνάμει παραβάτες είτε μη βίαιοι. (Παρουσιάζει ενδιαφέρον το παράδειγμα της Ινδίας, όπου η οργάνωση που ήταν υπεύθυνη για τους εμπρησμούς αποζημίωσε τους αγρότες στη γη των οποίων γίνονταν οι πειραματικές καλλιέργειες. Το μήνυμα ήταν σαφές: μη χτυπάτε τους αγρότες/εργάτες σωματικά, ψυχολογικά ή οικονομικά. Η βίαιη αντιπαράθεση με τον απλό κόσμο είναι μια απαράδεκτη τακτική.)

Ως απάντηση σ’ αυτά τα εντέλει άλυτα προβλήματα, η CAE προτείνει το “λοξό” βιολογικό σαμποτάζ (ΛΒΣ). Ο/η σαμποτέρ που αναλαμβάνει αυτή τη δράση βρίσκεται στο ενδιάμεσο μεταξύ νομιμότητας και παρανομίας, απ’ όπου μπορεί να θέσει σε κίνηση μια αλυσίδα γεγονότων που θα αποφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η εναρκτήρια δραστηριότητα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο νόμιμη. (Συνήθως αυτές οι δράσεις έχουν δύο μόνο φάσεις: τη νόμιμη ή “λοξή” ενέργεια και την αναστάτωση που αυτή προκαλεί.) Διαφορετικά απ’ ό,τι στην περίπτωση της Πολιτικής Ανυπακοής, αυτού του τύπου το σαμποτάζ δεν απαιτεί σωματική αντιπαράθεση με τις αρχές, και σε πολλές περιπτώσεις ούτε καν τη διάπραξη κάποιου αδικήματος. Όπως όμως και οι σκληρές μορφές Ηλεκτρονικής Πολιτικής Ανυπακοής, τα ΛΒΣ δεν είναι δημόσιες διαδικασίες.

Ποιοι μπορεί να είναι οι συντελεστές των ΛΒΣ; Προτείνουμε τη χρήση της άγριας φύσης: Μη-παθογενείς μικροοργανισμοί, φυτά, έντομα, ερπετά, θηλαστικά, επιλεγμένοι γ.τ.ο. και οργανικά χημικά σκευάσματα μπορούν να αποτελέσουν μέρος της αντίστασης.

Φάρσες

Το ΛΒΣ έχει εν μέρει τις ρίζες του στις κλασικές φάρσες που όλοι γνωρίζουμε. Διαφορετικά όμως απ’ ό,τι οι κλασικές φάρσες, οι φάρσες ΛΒΣ δεν γίνονται για την πλάκα, ή για να δυσχεράνουν τον κόσμο, ή απλώς για να ενοχλήσουν· πρέπει να γίνονται ως μια μορφή ψυχολογικού πολέμου. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να υποκινήσουν την παράνοια και τη σύγχυση στο εσωτερικό ενός ινστιτούτου ή εργαστηρίου, ή για να στρέψουν την προσοχή στις ανωφελείς τους δραστηριότητες. Για παράδειγμα, η εξαπόλυση μεταλλαγμένων μυγών στην περιοχή ενός εργαστηρίου. (Μπορείτε να τις βρείτε στο ίντερνετ από το Bloomington Fly Center και δεν αποτελούν απειλή για το περιβάλλον αφού δεν μπορούν να επιβιώσουν στον φυσικό ανταγωνισμό.)

Διατάραξη Πειραματικών Καλλιεργειών

Τα τελευταία 40 χρόνια οι ομάδες που αντιστέκονται έχουν κάνει σημαντικά βήματα όσον αφορά στον τρόπο οργάνωσης (με την υιοθέτηση της αποκέντρωσης και της άμεσης δράσης). Όμως οι ακολουθούμενες τακτικές/μέθοδοι δεν “προχώρησαν” και τόσο. Η ριζοσπαστική έρευνα είναι συχνά “είδος πολυτελείας” και δεν συνδέεται όσο θα έπρεπε με την άμεση δράση. Αυτό αφορά και στην περίπτωση της απάντησης στους γ.τ.ο. Η καταστροφή περιουσιακών στοιχείων (Γαλλία, Ινδία, ΗΠΑ) είχε περιορισμένα αποτελέσματα και λειτούργησε κυρίως ως αντιθέαμα κατάλληλο για επαναφομοίωση. Η φωτιά καταστρέφει τα σπαρτά, αλλά επιτρέπει στις εταιρείες να μιλούν για “τρομοκρατία” και να διαμορφώνουν την κοινή γνώμη έτσι ώστε να θεωρεί όσους αντιτίθενται πιθανούς οικοτρομοκράτες. Επιπλέον, οι σαμποτέρ έχουν να αντιμετωπίσουν μακροχρόνιες φυλακίσεις αν συλληφθούν, γεγονός αρνητικό λόγω της απώλειας αφοσιωμένων ακτιβιστών – αντίθετα με τις βραχυχρόνιες φυλακίσεις για λόγους πολιτικής ανυπακοής.

Υπάρχουν ορισμένες “κλασικές” αρχές:

1. Χρησιμοποίησε μόνο την ελάχιστη απαιτούμενη βία για την επίτευξη ενός στόχου.
2. Εστίασε την επίθεση στον πιο αδύναμο κρίκο της αλυσίδας.
3. Οι στόχοι της επίθεσης πρέπει να είναι σαφείς και ακριβείς.

Οι ακτιβιστές τα έχουν πάει καλά με την 2η αρχή, αλλά έχουν κάνει ελάχιστα σε σχέση με την 1η και την 3η. Πώς μπορούμε να συνδυάσουμε τις παραπάνω αρχές με το ΛΒΣ στην περίπτωση της έρευνας για τους γ.τ.ο.; Η επιλογή των πειραματικών καλλιεργειών είναι άριστη. Τα δείγματα και οι μελέτες μπορούν να αποτελέσουν στόχους δολιοφθοράς. (Π.χ. με την εισαγωγή σκουληκιών σε ένα δείγμα μελέτης της τοξικότητας του εδάφους σε σχέση με προϊόντα bt. Η έρευνα πρέπει να γίνει από την αρχή.) Ένας τρόπος είναι να εξαπολύσουμε μαζικά αρουραίους, ποντίκια, τυφλοπόντικες, κουνέλια κλπ –που δεν υπόκεινται σε νόμους παραβίασης της ατομικής ιδιοκτησίας– κοντά σε πειραματικές καλλιέργειες για να επιφέρουν την επιδιωκόμενη καταστροφή.

Αντίσταση Υψηλής Έντασης και Ακρίβεια στη Στόχευση

Τι να κάνουμε με δυνάμει επικίνδυνους γ.τ.ο. που κυκλοφορούν ήδη ευρύτατα; Εδώ η φωτιά δεν αποτελεί λύση. Ίσως η τεχνητή επιλογή είναι μια πιθανότητα. Π.χ. αν τρέφουμε με bt έναν πληθυσμό ζιζανίων που υποτίθεται ότι πεθαίνουν απ’ αυτό, είναι πιθανό ορισμένα ζιζάνια να αποκτήσουν ανοσία. Μετά τα καλλιεργούμε και τα ελευθερώνουμε στο περιβάλλον για να διαδώσουν τα αντιστεκόμενα γονίδιά τους. Πρόκειται, βέβαια, για μακροχρόνιες προσπάθειες. Η πραγματική λύση είναι η ακρίβεια στη στόχευση. Μπορούμε να στοχεύσουμε τα γονίδια ή τις βιολογικές διαδικασίες που τροποποιούν έναν οργανισμό και να τα μετατρέψουμε από παράγοντες προσαρμοστικότητας σε ύποπτα στοιχεία. [Δίνουν αναλυτικά παραδείγματα χρήσης χημικών συστατικών που μπορούν να καταστρέψουν ένζυμα φυτών Roundup Ready ή να τους προσδώσουν ανεπιθύμητα –για τις εταιρείες– χρώματα.]

Η σύγχρονη μοριακή εισβολή πρέπει να αντιμετωπιστεί στο μοριακό επίπεδο. Για να αναπτυχθεί η αντίσταση σε αξιόπιστο και αποτελεσματικό βαθμό, πρέπει να δημιουργηθούν αντάρτικα εργαστήρια και έρευνες στη μοριακή βιολογία. Με το συνδυασμό παραδοσιακών, ηλεκτρονικών και βιολογικών μέσων αντίστασης μπορούμε να επιβραδύνουμε την πορεία των βιοτεχνολογικών εταιρειών και να κερδίσουμε χρόνο για πιο σοβαρές και μακροχρόνιες έρευνες στην κατεύθυνση της αντίστασης.