Κίνημα στα Πανεπιστήμια 2006-2007

Η εβδομάδα που έφυγε η Black Out στο τυπογραφείο συμπίπτει με την 9η και πιο κρίσιμη εβδομάδα του κινήματος των καταλήψεων στα πανεπιστήμια. Πίσω από τα ορατά αιτήματα αυτού του αγώνα ή τις κεντρικές πολιτικές του εμφανίσεις, κρύβεται μια «αόρατη» εσωτερική διεργασία. Αυτή που με τα θετικά και αρνητικά της στοιχεία δομεί και δομείται από αυτό που θα ονομάζαμε «φοιτητικό κίνημα». Μέσα σε αυτόν τον «αόρατο» κόσμο, αλλά ορατό σε αυτούς που αγωνίζονται, γεννιούνται αντιφάσεις, ανοίγουνε ζητήματα, εμπόδια εμφανίζονται και ενίοτε ξεπερνιούνται. Τα ίδια τα υποκείμενα έρχονται αντιμέτωπα με τις ανάγκες τους, τις αναμοχλεύουν θέτοντας μηχανισμούς άρνησης ή κριτικής του υπάρχοντος πλαισίου. Η συνέντευξη που ακολουθεί, σε αντίθεση με αυτή του προηγούμενου τεύχους, δεν αναφέρεται μονάχα στην δράση των αναρχικών-αντιεξουσιαστών στα πανεπιστήμια, αλλά στην οπτική και τους προβληματισμούς ενός ρεύματος, που εμφανίστηκε κάπως πιο συγκροτημένα στον δεύτερο γύρω των φοιτητικών κινητοποιήσεων, του αυτοπροσδιοριζόμενου ως αυτόνομου πόλου.

ΒΟ: Aς ξεκινήσουμε κάνοντας ένα σύντομο χρονικό. Πως τελείωσαν οι κινητοποιήσεις τον Ιούνη και τι μεσολάβησε μέχρι να γίνει η δεύτερη έκρηξη τον Φεβρουάριο; Τι κινήσεις γίνανε σε επίπεδο εξουσίας και ποιές σε κινηματικό επίπεδο ;

Τάσος: Από πλευράς εξουσίας, υπήρξε μια υποχώρηση τον Ιούνη, το έθαψαν το θέμα για κάποιο καιρό και επανήλθε το εκπαιδευτικό πάλι στο προσκήνιο με την απεργία των δασκάλων, τις στάσεις εργασίας των καθηγητών και έπειτα τους μαθητές που έκαναν καταλήψεις. Κάπου εκεί ήταν προγραμματισμένη να ξεκινήσει και η συζήτηση για την αναθεώρηση του άρθρου 16. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα των συνεχόμενων κινητοποιήσεων φυσικά περιμέναμε και την αντίδραση των φοιτητών, με πρωτοβουλία όμως του πασοκ σταμάτησε τότε η συζήτηση για την αναθεώρηση και έσπασε το πανεκπαιδευτικό μέτωπο το οποίο είχε πολύ καλές προδιαγραφές για να ξεκινήσει εκείνη τη στιγμή. Έπειτα μεταφερόμαστε στις 10 Γενάρη 2007, όπου πάλι πάει να ξεκινήσει η συζήτηση για την αναθεώρηση. Σε μια μέρα κλείνουν όλες οι σχολές, κάτι το οποίο δεν ξέρω εάν έχει ξαναγινεί. Ενώ τον Μάη - Ιούνη είχαμε χύσει αίμα για να κινητοποιηθούν οι σύλλογοι, ξαφνικά με το που γυρνάμε από τις διακοπές των χριστουγέννων γίνονται μαζικότατες συνελεύσεις και κατευθείαν κατάληψη. Πάλι υπήρξε μια υποχώρηση από την κυβέρνηση πάμε Φλεβάρη, τώρα λένε για Ιούνη.

Αλέξανδρος: Τη λεγόμενη έκρηξη που λέγεται ότι έγινε το Γενάρη, δεν θα τη χαρακτήριζα έτσι. Καθ’ ολη τη διάρκεια των χριστουγέννων τα κανάλια και οι εφημερίδες προετοίμαζαν τις κινητοποιήσεις. Η ποιοτική διάφορα με πέρυσι η οποία φάνηκε και στη συνέχεια ήταν ότι, ενώ το Μάιο - Ιούνιο ό,τι έγινε, έγινε από τα κάτω και μετά από πολλούς μήνες που σιγόβραζε το πράγμα, τώρα μετά τα χριστούγεννα όλοι ξέρανε ότι πάμε για καταλήψεις, όλα τα κανάλια το λέγανε, μας είχαν προετοιμάσει. Για αυτό ήταν μια έκρηξη από τα πάνω, αυτή είναι η ποιοτική διαφορά. Δεν θα ήθελα να το χαρακτηρίσω αυτό που ζούμε τώρα κίνημα, ειδικά άμα το συγκρίνω με τον Μάιο - Ιούνη και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι τώρα δεν είναι τόσο μαζικά τα πράγματα. Υπάρχει έλλειψη ζήλου. Θα το έλεγα κεκτημένη ταχύτητα του περσινού κινήματος. Είναι σα να έχουμε βάλει τον αυτόματο πιλότο. Ωστόσο είναι εντυπωσιακό, 300 καταλήψεις σε δυο μέρες. Όμως ο κόσμος τις υποστηρίζει παθητικά, διότι έχει μπει σε αυτή τη διαδικασία επειδή τον οδήγησαν τα media. Εδώ είναι και το ερώτημα, γιατί έπαιξαν αυτό το παιχνίδια τα media. Πρόκειται για ένα παιχνίδι εξουσίας. Σήμερα είμαστε στην 5η εβδομάδα καταλήψεων και από την πρώτη εβδομάδα που ξεκίνησε το ξέσπασμα, τα media ρίχνουν λάσπη, λάσπη, λάσπη. Σύσσωμος ο τύπος και τα κανάλια, ακόμα και αυτοί που πέρυσι ήταν κάπως πιο καλοί μαζί μας, τώρα είναι όλοι απαράδεκτοι. Ένα ακόμα κωμικοτραγικό σκηνικό είναι ότι από προχθές που άλλαξε στάση το πασοκ βλέπουμε ότι σχεδόν και ο μισός τύπος αλλάζει σιγά σιγά και αυτός τη στάση του προς τις κινητοποιήσεις. Έτσι φαίνεται πόσο ελεγχόμενα είναι τα media.

ΒΟ: Το θεωρείς θετικό, ότι τα κανάλια μιλούσαν για καταλήψεις ήδη από πριν τα Χριστούγεννα;

Αλέξανδρος: Σε πρώτη φάση θα έλεγα ότι έστρωσαν το έδαφος, σε δεύτερη όμως φάση θα έλεγα ότι ευνούχισαν τις κινηματικές διαδικασίες. Είμαι απαισιόδοξος και απογοητευμένος. Υπάρχει μεγάλη διαφορά του να συζητάς μήνες με τους συμφοιτητές σου, να γίνονται εκδηλώσεις, συζητήσεις και να φτάνεις τελικά στον Μάιο και να γίνονται μετά από τόσα χρόνια, τόσο μαζικές συνελεύσεις. Μιλάμε για πραγματικές συνελεύσεις. Όχι απλά να έρχεται ο κόσμος να ψηφίσει, αλλά να καταλαβαίνει τι ψηφίζει, να έρχεται στην κατάληψη, στο συντονιστικό, να συμμετέχει ενεργά. Τώρα βλέπουμε μια παθητική συμμετοχή. Έρχεται πάλι πολύς κόσμος στις συνελεύσεις, ψηφίζει κατάληψη και σταματάει εκεί. Δηλαδή, λειτουργεί με την λογική της ανάθεσης: σε στηρίζω αλλά θα τρέξεις εσύ για μένα. Έτσι ο τύπος παίζει το ρόλο του, να φουσκώνει και να ξεφουσκώνει τις καταστάσεις. Τα χριστούγεννα φούσκωσε την κατάσταση. Στη συνέχεια επιχείρησε να την ξεφουσκώσει.

Σταύρος: Συμφωνώ με την ανάλυση για τα media, χαρακτηριστικό ήταν ότι η ελευθεροτυπία τα χριστούγεννα είχε πρωτοσέλιδα λες και πάμε για πόλεμο. Όμως δε συμμερίζομαι την κυνικότητα του Αλέξανδρου. Πιστεύω ότι υπήρχε ένα θετικό και αυτό είναι η εμπειρία που άφησε ο Μάης – Ιούνης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη σχολή μου ο κόσμος φέτος μαζεύτηκε για συνέλευση απλώς από μια ανακοίνωση σε ένα τοίχο. Χωρίς να χρειάζεται ιδιαίτερη προετοιμασία, μοίρασμα προκηρύξεων, να μιλάς κτλ. Μαζεύτηκε την Τρίτη μετά τις γιορτές και αποφάσισε κατευθείαν κατάληψη. Αυτό το εξηγώ λέγοντας ότι ο κόσμος έμαθε από τον Μάη – Ιούνη να συμμετέχει σε δομές βάσης όπως είναι η γενική συνέλευση. Ωστόσο ενώ διατηρήθηκε ζωντανή η δομή της γενικής συνέλευσης, το προβληματικό είναι ότι δεν προχώρησε ο κόσμος παραπέρα σε επίπεδο δράσεων και ανάλυσης, ούτως ώστε να δώσει μια προοπτική.

Αλεξάνδρα: Νομίζω ότι υπάρχει εξέλιξη στην ποιότητα του αγώνα. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι γενικές συνελεύσεις έχουν αλλάξει μορφή. Από εκεί που ήταν μόνο τοποθετήσεις κομμάτων, τώρα όποιος θέλει γράφει το όνομά του και το μικρόφωνο πάει σε όλους. Συμφωνώ ότι στα περιεχόμενα και στα προτάγματα υπάρχει επανάληψη και δε φαίνεται να το πάει κάπου παραπέρα το όλο πράγμα.

Τάσος: Δυστυχώς, έχουμε μείνει πίσω και κάποια πράγματα προσπαθούμε να τα φτιάξουμε από την αρχή, ενώ θα έπρεπε να είναι κεκτημένα. Νομίζω ότι έχει μεγάλη σχέση το ότι φέτος συμμετέχουν και άλλες πολιτικές συνιστώσες στις κινητοποιήσεις,. Αυτό είναι προβληματικό και από την ίδια την δομή τους και από την τακτική τους. Μιλάω για την ΠΚΣ. Από τη στιγμή που υπάρχουν τα ενωτικά πλαίσια στα οποία συμμετέχουν και αυτοί, δυστυχώς όλες οι υπόλοιπες διαδικασίες πάνε πίσω. Υπάρχει μεγάλη διαφορά νοοτροπίας που πηγάζει από πολιτικά αίτια. Πιστεύω, ότι η αιτία που έχει χαθεί η φαντασία και ο ενθουσιασμός, οφείλεται στην εσωτερική φαγωμάρα.

ΒΟ: Ας συνοψίσουμε λοιπόν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, τις ομοιότητες και τις διαφορές του Ιούνη με τον Φεβρουάριο.

Αλίκη: Για μένα όταν μου ζητάτε να διαπραγματευτώ ένα «κίνημα» το οποίο ξέσπασε σε δυο φάσεις Μάιο - Ιούνη και τώρα πρέπει να αναλύσουμε ποιά ήταν η αιτία που δόμησε αυτό το ξέσπασμα. Τι χαρακτηριστικά είχε, πού αρχίζει, πού σταματάει; Ποιά είναι τα χαρακτηριστικά που παίρνει από το σύστημα και ποιά είναι τα χαρακτηριστικά που το ίδιο σε μια διαλεκτική σχέση με το σύστημα προσδίδει στο σύστημα. Δηλαδή πρέπει να εξετάσουμε τον τύπο ανθρώπου, τον τύπο φοιτητή συγκεκριμένα, που δομεί το συγκεκριμένο σύστημα εκπαίδευσης αλλά και το γενικότερο πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό σύστημα. Δηλαδή, έναν τύπο ανθρώπου ο οποίος είναι αναμφισβήτητα ο προνομιούχος της ελληνικής κοινωνίας. Έχει ελεύθερο χρόνο, δεν έχει τον εκβιασμό της εργασίας πάνω από το κεφάλι του, θεωρητικά και σωματικά βρίσκεται σε πλήρη αγαλλίαση, στη καλύτερη φάση της ζωής του : «τα φοιτητικά χρόνια» που μας έλεγαν και οι γονείς. Παρόλα αυτά, υπάρχει μια αντίφαση σε αυτήν την προνομιούχα φάση στην οποία βρίσκεται ο φοιτητής. Διότι ταυτόχρονα βρίσκεται στη χειρότερη φάση επισφάλειας, δέχεται έναν εκβιασμό από όλα τα κομμάτια της ελληνικής κοινωνίας. Είναι αυτός που επικαλείται την επανάσταση της επιθυμίας, επικαλείται την εναντίωση στην εντατικοποίηση, ακριβώς όταν στην πραγματικότητα δεν τη βιώνει και γι αυτό δεν μπορεί και να την υπερβεί. Έχεις ένα κίνημα το οποίο δεν αρχίζει ούτε τελειώνει με το άρθρο 16, γεννιέται μέσα από μια συγκεκριμένη πολιτική κοινωνική και οικονομική συγκυρία, ξεσπαθώνει με το άρθρο 16 και χαρακτηρίζεται και από αυτό. Δηλαδή μιλάμε για την γενιά του άρθρου 16. Οπότε, νομίζω ότι τον Μάη - Ιούνη ήταν ένα κίνημα που δομήθηκε με βάση αυτά που είχες από πριν. Είχες ένα κόσμο ανασφαλή, με άπλετο ελεύθερο χρόνο, χωρίς καμία κουλτούρα αυτοοργάνωσης, χωρίς καμία κουλτούρα του δομώ διαδικασίες αμεσοδημοκρατικά. Η μόνη εμπειρία πολιτική που είχε, ήταν οι γενικές συνελεύσεις. Οι οποίες κατά κανόνα εξελισσόταν σε καθεστός αντιπροσώπευσης δηλαδή με τα σχήματα και τις παρατάξεις αυτόνομες και μη, να τους βάζουν να σηκώνουν το βιβλιάριο επάνω και να ψηφίζουν. Καλλιεργήθηκε έτσι η εντύπωση ότι με την ολοκλήρωση της ανυψωτικής κίνησης του βιβλιαρίου είχαν ολοκληρωθεί τα πάντα και γίνονται όλα αυτομάτως. Έρχεται λοιπόν το πρώτο σοκ, που είναι το κίνημα του Μαΐου - Ιουνίου. Εκεί ο κόσμος συνειδητοποιεί ξαφνικά ότι υπάρχουν δομές που δεν είχε ξαναδεί ποτέ του. Τι θα πει επιτροπή αγώνα, ΔΣ ξέραμε εμείς, πρώτο σοκ. Επίσης έχεις ένα μεγάλο κομμάτι ανένταχτου κόσμου να μπαίνει στη διαδικασία, να αναζητά το χώρο του και να τον διεκδικεί, πολύ έντονα μάλιστα, από τις παρατάξεις και τα σχήματα Έτσι λοιπόν θεωρώ ότι το πρώτο σοκ είχε τα χαρακτηριστικά που του προσέδιδε το σύστημα από πριν, αλλά ταυτόχρονα έκανε και την πρώτη υπέρβαση αυτών των χαρακτηριστικών. Μετά ακολούθησε μια περίοδος ομαλότητας, η οποία δε μου αρέσει ως λέξη, γιατί θεωρώ ότι η περίοδος της ομαλότητας ήταν εκείνη που συνέδεσε το πρώτο ξέσπασμα με το δεύτερο. Σε πολλές σχολές από εκεί που δε νοείτο η έννοια του συλλόγου, από εκεί που οι μόνες παρεμβάσεις ήταν παραταξιακές, τώρα είδαμε να γίνονται κοινά πλαίσια. Συνήθως τα ΕΑΑΚ ήταν μόνα τους, η ΠΚΣ μόνη της, οι Αγωνιστικές κινήσεις μόνες τους. Τώρα καθιερώθηκε πλέον το κοινό πλαίσιο. Δηλαδή όλοι συνασπιζόμαστε και κατεβαίνουμε από κοινού στις γενικές συνελεύσεις άσχετα εάν εκεί σφαζόμαστε μεταξύ μας. Επίσης έχουμε ομάδες συλλόγου, κινηματογραφικές ομάδες, έντυπα που δεν ελέγχονται από καμία παράταξη. Έχεις λοιπόν μια ανάγκη των ατόμων, που εμπλέκονταν στις διαδικασίες του Μαΐου – Ιουνίου, να μπορέσουν και μέσα στην κανονικότητα να διεκδικήσουν το χώρο τους. Τόσο μέσα στα τεκταινόμενα της σχολής τους, όσο και για τις επόμενες κινητοποιήσεις. Διότι όλοι ξέραμε ότι θα ερχόντουσαν επόμενες κινητοποιήσεις και δεν χρειαζόμασταν τα media να μας το πούνε. Δηλαδή περιμέναμε την κατάθεση του νόμου πλαισίου και την συζήτηση για το άρθρο 16. Το ξέραμε από πριν και προφανώς το ξέρανε και τα media και καλώς για μένα μας το υπενθύμιζαν. Οπότε μετά από αυτή την περίοδο ομαλότητας, η οποία δεν ήταν καθόλου ομαλότητας, διότι γινόντουσαν πράγματα μέσα στις σχολές που μπορεί να φαίνονται μικρά αλλά δεδομένης μιας ιστορίας που μετά το 2001 μπορεί να χαρακτηριστεί μόνο ως κινηματικός θάνατος, μέσα στα πανεπιστήμια ήτανε τώρα φοβερά. Έχεις μετά το δεύτερο ξέσπασμα, που χαρακτηρίζεται από την είσοδο της ΠΚΣ, το οποίο ήταν πολύ σημαντικό στοιχείο, και καλό και κακό ταυτόχρονα, και παράλληλα έχεις πλέον ένα δομημένο πόλο ανένταχτων και αυτόνομων. Ο αυτόνομος πόλος δίνει πλέον το στίγμα του στις διαδικασίες, όχι χρησιμοποιώντας τις κεντρικές δομές, όπως τα συντονιστικά αλλά με το δικό του τρόπο, με τα δικά του συντονιστικά. Σε πολλές σχολές, όπως στη νομική, έχουμε ανοίξει στέκια τα οποία τα διαχειρίζονται αυτόνομοι και ανένταχτοι. Οπότε έχεις πλέον αντεπίθεση, η οποία βέβαια είναι δύσκολη και θέλει κόπο.

Αλεξάνδρα: Συμφωνώ ότι οι φοιτητές νιώθουν επισφαλείς, και αυτό είναι που τους κινητοποιεί αλλά νομίζω ότι δεν έχουν συνείδηση αυτής της συνθήκης. Είναι περισσότερο μια απαγκίστρωση από τα προνόμιά τους. Δεν υπάρχει μια συνειδητοποιημένη αγωνία να αλλάξουμε την ζωή μας.

Αλίκη: Για μένα το φοιτηταριάτο δεν έχει συνείδηση των προνομίων του.

Σταύρος: Εγώ θα έλεγα κεκτημένα και όχι προνομία, τον θεωρώ πολύ αρνητικό τον όρο.

Αλέξανδρος: Όλα αυτά ισχύουν. Επίσης ισχύει και κάτι ακόμα. Για τη μεγάλη πλειοψηφία των φοιτητών που συμμετείχαν πέρυσι, τα τόσα χρόνια βάλτου και απραξίας, ίσως λίγο και η άνοιξη, γέννησαν μια επαναστατική λίμπιντο. Και γι αυτό βγήκαν τόσο έντονα και αυθόρμητα και οι παραταξιακές - κομματικές λογικές ξεπεράστηκαν στην πράξη. Τώρα δεν υπάρχει αυτή η επαναστατική λίμπιντο. Όλα αυτά που συνέβησαν πέρυσι άφησαν παρακαταθήκες. Οι ομάδες που δημιουργήθηκαν, η γενική συνέλευση που αναβαθμίσθηκε. Αυτό που έχει σημασία είναι να δούμε τι αφήνει, αν αφήνει κάτι ο δεύτερος γύρος. Επίσης όσον αφορά την ΠΚΣ είναι γνωστό τι κάνει, αλλά πρέπει να λάβουμε και εμείς κάποιες ευθύνες, μην τα ρίχνουμε όλα στους κνίτες. Εάν είχαμε και εμείς οι αυτόνομοι πιο ενεργή και μαζική συμμετοχή σε όλα τα όργανα θα ξεπερνιόνταν λόγω συσχετισμών, όπως πέρυσι με τα ΕΑΑΚ, αυτό το παραταξιακό πρόβλημα. Φταίμε και εμείς που τους αφήνουμε να παίξουν μπάλα, δηλαδή δε φταίει μόνο αυτός που ασκεί εξουσία στον εξουσιαζόμενο, φταίει και ο εξουσιαζόμενο που τον αφήνει να ασκήσει εξουσία.

Αλίκη: Συμφωνώ απόλυτα. Εάν το πάρεις μάλιστα με βάση το μοντέλο ανθρώπου που δομεί το σύστημα, θα δεις ότι ο φιλελευθερισμός χρησιμοποιεί αυτά τα ωραία συνθήματα που είχαμε τον Μάη του 68. Για την επανάσταση της επιθυμίας, την άρνηση της εργασίας, παράτα τα όλα και πάρε την κοπέλα σου για μια βόλτα στην παραλία, παράτα τη δουλειά, παράτα το σχολειό. Λοιπόν, αυτό το πράγμα έχει ενσωματωθεί από τον φιλελευθερισμό, έχει γίνει διαφήμιση της vodafon, «θέλω, θέλω, θέλω», έχει γίνει διαφήμιση για τράπεζα και πρέπει να δούμε πως αυτό οδηγεί σε μια άλλη «άρνηση της εργασίας», δηλαδή μια άρνηση οποιασδήποτε δραστηριότητας, ακόμα και αυτής την οποία κρίνει το υποκείμενο απελευθερωτική. Δηλαδή είναι σα να λέμε ότι εγώ που αρνούμαι την εργασία δεν θα πλύνω ποτέ το ποτήρι μου στην Υφανέτ, ότι δε θα συμμετέχω στην συνέλευση της Υφανέτ και με αυτόν τον τρόπο δομώ εγώ η ίδια με δική μου ευθύνη μια δομή εξουσιαστική απέναντι σε αυτόν που μου πλένει το ποτήρι και απέναντι σε αυτόν που συμμετέχει στην συνέλευση και έτσι δίνω χώρο και στα κόμματα να με εξουσιάζουν. Ταυτόχρονα δημιουργώ ένα κίνημα δυο ταχυτήτων: κάποιοι που είναι τα προϊόντα και τρέχουν και κάποιοι που είναι οι καταναλωτές και παρακολουθούν τις προβολές, διαβάζουν τα έντυπα, έρχονται στα πάρτυ και στη πορεία.

Σταύρος: Νομίζω ότι το γεγονός ότι δεν έρχεται ο κόσμος, δε σημαίνει ότι ο κόσμος φταίει. Έχουμε σχηματίσει μια διαδικασία και λέμε ότι ο κόσμος φταίει που δεν έρχεται σε αυτή και πρέπει αυτός να αλλάξει. Όχι, φταίμε και εμείς διότι το να λες ότι οι διαδικασίες στις οποίες δε συμμετέχει ο κόσμος είναι καλές και απλώς ο κόσμος δεν έχει τη συνείδηση να συμμετέχει σημαίνει αυτόματα ότι εσύ έχεις μια ανώτερη συνείδηση πιο αγωνιστική. Ακόμα και εγώ αισθάνομαι δυσφορία μέσα στις γενικές συνελεύσεις και στις επιτροπές αγώνα και με αποτρέπουν αυτές οι διαδικασίες. Άρα πρέπει να κοιτάξουμε ποιές είναι διαδικασίες που επιλέγουμε να χρησιμοποιήσουμε.

ΒΟ: Ας κάνουμε ένα κύκλο τοποθετήσεων πάνω στις εσωτερικές διαδικασίες του κινήματος τις γενικές συνελεύσεις, τις συντονιστικές των σχολών, τις επιτροπές αγώνα, το συντονιστικό πόλης και το πανελλαδικό συντονιστικό.

Αλέξανδρος: Έχουμε κάποια όργανα τα οποία υποτίθεται ότι εξυπηρετούν το κίνημα. Φαινομενικά είναι αμεσοδημοκρατικά και αντιιεραρχικά. Πέρυσι σε επίπεδο συλλόγου το συντονιστικό λειτουργούσε άψογα. Ίσως επειδή στο σύλλογό μου (πολιτικοί μηχανικοί) δεν έχουμε ΕΑΑΚ, ούτε πέρυσι ήταν οι κνίτες και δεν έμπαινε καθόλου παραταξιακός χαρακτήρας. Ήταν κυρίως ανένταχτος κόσμος και λειτουργούσε αυτόνομα. Πέρα από τις πρακτικές συζητήσεις γινόντουσαν και θεωρητικές κουβέντες, ζύμωση, χωρίς αποψάρες. Σε επίπεδο πόλης και χώρας τα πράγματα δεν ήταν έτσι. Φέτος τα πράγματα δεν είναι έτσι ούτε σε επίπεδο συλλόγου. Ποιά είναι τώρα η διαδικασία; Έχουμε κάποια όργανα στα οποία υποτίθεται ότι μπορούν να συμμετέχουν όλοι και παίρνονται αποφάσεις. Αυτά όμως είναι ωραία λόγια. Όποιος έχει πάει σε συντονιστικό χρειάζεται μάλλον γερές δόσεις ναρκωτικών για να το παλέψει. Το τελευταίο συντονιστικό πολυτεχνικής διείρκησε 6 ώρες από τις οποίες, τις 5 πρώτες μάλωναν τα ΕΑΑΚ με την ΠΚΣ για το εάν το πανό θα λέει «καταλήψεις πολυτεχνικής» ή «συνελεύσεις πολυτεχνικής» και οι υπόλοιποι απλά παρατηρούσαμε και γελούσαμε και την τελευταία μια ώρα μάλωναν για το εάν η πορεία θα πάει από Αγγελάκη ή από Εθνικής Αμύνης. Σε επίπεδο χώρας, πήγα στο τελευταίο συντονιστικό που διαλύθηκε στη μέση και είδα το ίδιο θέατρο του παραλόγου μεγενθυμένο. Υπήρχανε δυο δυνάμεις που είχανε βγάλει το μόριό τους έξω και προσπαθούσαν να δείξουν ποιός έχει το μεγαλύτερο. Ουσιαστικά είναι ένα θεατρικό παιχνιδάκι που ο καθένας εκπροσωπεί την γραμμή του και προσπαθεί να επιβληθεί στον άλλο με μόνο στόχο ποιός θα ηγεμονεύσει για να περηφανεύεται μετά στα καφενεία. Αυτό το πράγμα είναι φετιχισμός μέχρι αηδίας. Από τι άλλη αυτό που κάνουμε εμείς που πηγαίνουμε απλώς και κοιτάμε είναι ίσως μαζοχισμός. Επομένως είναι φανερό ότι τα συντονιστικά χωλαίνουν, δε εξυπηρετούν σε τίποτα, το κίνημα δε το πάνε μπροστά. Το όλο ζήτημα είναι, φταίει το συντονιστικό ως διαδικασία και πρέπει να βρούμε μια άλλη διαδικασία; Εγώ πιστεύω ότι το συντονιστικό ως διαδικασία δε φταίει, το πρόβλημα είναι οι όροι με τους οποίους διεξάγεται. Σε όποιο συντονιστικό είναι οι οργανωμένοι που προσπαθούν να περάσουν την άποψή τους και υπάρχει και μια καταθλιπτική μειοψηφία που διαφωνεί με αυτή τη λογική αλλά δε μπορεί να κάνει τίποτε άλλο, το πράγμα προφανώς βαλτώνει. Το θέμα είναι να ξεπεραστεί στην πράξη αυτή η λογική. Ας δούμε τα πρωτοβάθμια συντονιστικά σε επίπεδο συλλόγου. Εκεί έχουμε 10 οργανωμένους και 100 που ήρθαν με την υγιή λογική ότι ήρθα για να συζητήσω και να πάρω μια απόφαση και όχι για να περάσω τη γραμμή μου. Τότε αναγκαστικά και μόνο λόγω συσχετισμού οι 10 παραμερίζονται. Αυτό γινόταν πέρυσι. Φέτος δε γίνεται γιατί δεν υπάρχει η μαζική παρουσία των μη οργανωμένων σε αυτά τα όργανα, διότι μετά από τόσες ώρες σπασίματος νεύρων ξενερώνει ο κόσμος και φεύγει και μένουν οι ομαδάρχες να κάνουν το παζάρεμα και να βγει μετά η απόφαση «αμεσοδημοκρατικά», να κολληθεί στον τοίχο, να μπει στο indymedia και να διαβάσεις αυτό που αποφάσισες και εσύ. Βέβαια θα πεις πως γίνεται να έρθει ο κόσμος. Εγώ θα πω λίγο κυνικά ότι ευτυχώς που δε πάει ανοργάνωτος, ανένταχτος κόσμος στα μεγάλα συντονιστικά ή στο πανελλαδικό διότι εκεί γενικεύεται το «καγκουριλίκι» και θα τα βαρούσε όλα στο βρόντο, θα έλεγε: «είστε ηλίθιοι και σταματάω», ευτυχώς που δεν το κάνει.

Τάσος: Μια πολύ καλή παρακαταθήκη που μας άφησε ο Μάης Ιούνης ήταν η κουλτούρα της συμμετοχής. Πέρυσι ο σύλλογός μου (χημικοί μηχανικοί) ξεκίνησε ως ένας σύλλογος νεκρός πολιτικά. Για πολλά χρόνια δεν υπήρχε τίποτα. Δημιουργήθηκε λοιπόν ένα αυτόνομο σχήμα και φτάνοντας στις κινητοποιήσεις του Μαΐου είδαμε τη διψά του κόσμου να πάψει αυτός ο σύλλογος να είναι νεκρός και να αποκτήσει πολιτική και πολιτιστική ζωή. Να υπάρξει επαφή των ανθρώπων μέσα στη σχολή. Από τον Μάη - Ιούνη και έπειτα στο κενό χρόνο επαναοικιοποιηθήκαμε χώρους της σχολής. Όπως τον «σύλλογο» ο οποίος ήταν ένα μαγαζί παρατάξεων και τώρα έχει ανοίξει σε όλο τον κόσμο. Προσπαθήσαμε όλη τη σχολή να τη βάλουμε μέσα στη συλλογική διαδικασία. Φτάνουμε στο Γενάρη, όπου υπάρχει από τη μια αποφασιστικότητα αλλά ταυτόχρονα και μούδιασμα. Πρώτα από όλα δεν ήταν κάτι καινούργιο, είχαμε κάνει κάποια βήματα, τώρα έπρεπε να κάνουμε κάποια βήματα παραπάνω. Υπήρχαν κάποιες οργανωμένες αντιλήψεις οι οποίες πήγαιναν τις διαδικασίες πίσω. Πλέον φτάνουμε σε ένα αδιέξοδο. Πέρυσι το πολυτεχνείο ήταν ένα ατελείωτο πάρτυ. Τώρα η συμμετοχή έχει πέσει. Στα συντονιστικά, ενώ έρχεται ανοργάνωτος κόσμος με διάθεση να ακούσει και να συμμετέχει, τώρα μπαίνει μια οργανωμένη ομάδα ανθρώπων, η οποία θέλει να γίνει πρωτοπορία και να ηγεμονεύσει αυτό το κίνημα. Εκεί λοιπόν όσο και να το παλέψεις δε σε βγάζει κάπου. Σκέφτομαι λοιπόν ότι οι συντονιστικές μπορούν να μείνουν μια διαδικασία στην οποία να γίνεται διάλογος αλλά ο καθένας την φαντασία και την δημιουργικότητα του να την βγάζει έτσι κι αλλιώς. Δηλαδή δε μπορεί μια συντονιστική να σου πει: όχι μην την κανείς αυτήν τη δράση. Εμένα τα μεγάλα συντονιστικά δε με ενδιαφέρουνε καθόλου και δε πιστεύω ότι μπορούν να αλλάξουν. Είμαι υπέρ του συντονισμού των συλλογών από τα κάτω. Όταν υπάρχουν άνθρωποι σε μια συντονιστική συλλόγου που θέλουν να κάνουν μια δράση ας απευθυνθούν κατευθείαν σε άλλους συλλόγους, παρακάμπτοντας το μεγάλο συντονιστικό. Μόνο έτσι μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά και να κάνουμε αυτό που θέλουμε και όχι να πεθαίνουμε μέσα από ατελείωτες διαδικασίες οι οποίες δε βγάζουν πουθενά .

Αλέξανδρος: Καλύτερα είναι να δημιουργούνται αυτόνομες πρωτοβουλίες όπως πέρυσι που ήταν αποδεκτές από όλους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το πανό στην πρυτανεία, το «ΠΩΛΕΙΤΑΙ». Αυτό το πανό ανέβηκε επειδή δέκα άνθρωποι αποφάσισαν να το κάνουν. Ούτε συντονιστικό ούτε τίποτα. Όταν ανέβηκε το πανό κανείς δε ζήτησε ρέστα, «το γράφει το πλαίσιό σου;», «το αποφάσισε το συντονιστικό;». Οι περισσότεροι από τους οργανωμένους δεν ενδιαφέρονται αν θα γίνονται πράγματα, αλλά ποιός θα έχει το κεφάλι. Τελικά όλη η σύγκρουση που υπάρχει στο συντονιστικό δεν είναι σύγκρουση ιδεών και απόψεων αλλά ποιός θα ηγεμονεύσει.

Αλίκη: Και εγώ θα συμφωνήσω ότι η διαδικασία είναι μια χαρά αλλά το πρόβλημα είναι η ετερογένεια και τα χαρακτηριστικά των υποκειμένων. Σ’ αυτό το σημείο πρέπει να γίνει μια διάκριση μεταξύ των συντονιστικών των σχολών και των κεντρικών ή των πανελλαδικών συντονιστικών. Γιατί θεωρώ πως η αντιμετώπιση που πρέπει να έχεις στα συντονιστικά των σχολών πρέπει να είναι διαφορετική. Γιατί όμως είναι προβληματική η ετερογένεια του υποκειμένου; Έχεις από τη μία, μια οπτική που λέει: η άποψή μου είναι η σωστή και η επικράτησή της θα σημαίνει νίκη του κινήματος, αν βγάλω ποσοστό στις εκλογές θα είναι νίκη του κινήματος και με μια ριζοσπαστική απόφαση, ριζοσπαστικοποιείς το σύνολο. Είναι η λογική των κομμάτων, των οργανώσεων, οι οποίες θέλουμε δε θέλουμε συμμετέχουν στο συντονιστικό. Από την άλλη έχεις μια λογική που λέει: ελάτε όλοι μαζί να συνδιαμορφώσουμε και να δούμε τι είναι καλύτερο για το κίνημα. Στη σύγκρουση των δύο αυτών απόψεων έχεις μεγάλο πρόβλημα δομικό, γιατί δε μπορείς με τίποτα να πετύχεις εκατέρωθεν τους στόχους. Όμως, τα συντονιστικά των σχολών μπορούν πιο εύκολα να λύσουν αυτό το πρόβλημα γιατί οι κομματικοί συνασπισμοί έχουν ένα βασικό μειονέκτημα σ’ αυτό το επίπεδο. Δε μπορούν να χρησιμοποιήσουν τους μηχανισμούς τους, τους οποίους μπορούν να χρησιμοποιήσουν στα κεντρικά συντονιστικά. Δηλαδή, άλλο πράγμα να μαλώνεις με πέντε κνίτες στη σχολή και άλλο με την όβα Θεσσαλονίκης. Συνεπώς, πρέπει να επαναοικιοποιηθείς τα όργανά σου για να προχωρήσεις. Και δεν είναι όργανα θεσμικά, αλλά απαραίτητα για να συνεννοηθείς και να μπορείς να κάνεις μαζικές δράσεις. Ο τρόπος που βλέπω να υπερβαίνουμε αυτή την κατάσταση είναι να επιμένουμε στα συντονιστικά των σχολών και να σπάμε τα νεύρα μας όλοι μαζί! Θεωρώ ότι για να επαναοικιοποιηθείς τα όργανά σου θέλει επιμονή και αν θεωρείς ότι είναι σημαντικό πρέπει να αφιερώσεις χρόνο, κόπο, πάθος και φαιά ουσία.

Τάσος: Ίσως παρεξηγήθηκα πριν. Δεν θεωρώ ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε εντελώς τα όργανα. Στη σχολή μου, για παράδειγμα, το παλεύουμε συνεχώς το πράγμα. Αλλά τι να το κάνεις όταν τελειώνει αυτή η διαδικασία και πάει ο άλλος στο μεγάλο συντονιστικό και λέει τα δικά του; Τι να το κάνεις όταν μια τέτοια διαδικασία εγκλωβίζεται στο τι θα πει το μεγάλο συντονιστικό; Μια πορεία μπορεί πολλές φορές να είναι απρόσωπη αν δεν κάνεις κάποιες προσπάθειες να προσεγγίσεις τον κόσμο, ενώ μια αυθόρμητη βραδινή μουσική πορεία, μια εξόρμηση που καταλήγει σε πορεία αυτές όντως σε φέρνουν πιο κοντά με τον κόσμο. Τέλος πάντων αυτές οι δράσεις δεν αποτελούν πρόβλημα να παρθούν μέσα από τα συντονιστικά. Το πρόβλημα είναι όταν εναποθέτουμε η απόφαση αυτή να περάσει μέσα από το μεγάλο συντονιστικό. Αν δηλαδή οι σύλλογοι έρθουμε πιο κοντά και καταλάβουμε την ανάγκη συντονισμού σε οριζόντια βάση και αν υπάρχει αυτή η επικοινωνία τότε μπορούμε πραγματικά να προχωρήσουμε μπροστά και να εκφραστεί η δημιουργικότητα, η φαντασία μας κτλ.

Σταύρος: Διαφωνώ σε κάποια σημεία με αυτά που είπε η Αλίκη. Θεωρώ ότι το συντονιστικό είναι έτσι και αλλιώς δευτεροβάθμια δομή και οικειοποιείται πολύ πιο δύσκολα από τον κόσμο και τέλος πάντων έχει ξεπεραστεί. Είπε, για παράδειγμα ότι το συντονιστικό σαν δράση επιλέγει την παρέμβαση στον ΟΣΕ. Πας την άλλη μέρα στο ραντεβού και είναι ογδόντα άτομα απ’ όλες τις σχολές. Πιστεύω λοιπόν πως αυτή η διαδικασία, αυτή η δομή δεν έχει κανένα νόημα ύπαρξης, έχει ξεπεραστεί και αυτό φαίνεται και από τη συμμετοχή που έχει από τον κόσμο. Στην παρούσα φάση νομίζω πως πρέπει να λειτουργεί μια διαδικασία που λέγεται ας την πούμε “απειθαρχία” (που δε σημαίνει χάος). Αυτό γίνεται μέσα από την ανάπτυξη διαφόρων πρωτοβουλιών και όχι μόνο σε επίπεδο ατομικότητας, αλλά και σε επίπεδο συλλόγου. Πιστεύω ότι τα πράγματα πρέπει να περνάνε μέσα από τους συλλόγους. Αλλά είμαι και με την ελευθερία του κάθε συλλόγου να κάνει πέντε πράγματα και να μην εξαρτάται από το συντονιστικό. Διότι τελικά δεν έχει νόημα να αντιπαρατεθώ με τις κομματικές δυνάμεις σ’ ένα επίπεδο, γραφειοκρατικό και ξεπερασμένο, όπου ταυτόχρονα δεν υπάρχει καμιά συμμετοχή από το πραγματικό υποκείμενο. Για μένα η ουσία βρίσκεται αλλού, στην έκφραση του αυθορμητισμού και της φαντασίας. Το θεωρώ πολύ προβληματικό αν θεωρούμε πως υπάρχει μια συνθήκη κινηματική να προσκολλούμαστε πίσω από μια πανσπουδαστική ή τα ΕΑΑΚ, για να λέμε ότι αυτοί χαλάνε τη φάση και τον αγώνα. Δεν χαλάνε τον αγώνα. Αυτός ο αγώνας μπορεί να ξεπεράσει και τη πανσπουδαστική και το συντονιστικό και το είχε δείξει πέρσι, τον Μάη-Ιούνη.

Αλεξάνδρα: Πάντως νομίζω ότι έχει μεγάλη σημασία να αμφισβητήσουμε την έννοια του συλλόγου. Νοηματοδοτεί και διάφορα άλλα πράγματα που έχουν σχέση με συντεχνιακά συμφέροντα. Δεν ενθαρρύνεται η προοπτική άτομα να δρουν ανεξάρτητα από το τι μπορεί να έχει παρθεί ως απόφαση. Και πόσο μάλλον όταν αναγνωρίζουμε κάποιες συνθήκες, όπως ότι μέσα στα συντονιστικά των σχολών μπορεί να υπάρχουν αρκετοί κατασταλτικοί μηχανισμοί. Θα ήθελα δηλαδή να μπορούσαμε να βρεθούμε με άλλους όρους, με διαφορετική οπτική. Και αναρωτιέμαι ακόμα γιατί αυτό το κίνημα δεν έχει ξεπεράσει το σύλλογο. Τί σημαίνει δηλαδή ότι είμαι π.χ. ηλεκτρολόγος;

Αλίκη: Βασικά θεωρώ ότι η Αλεξάνδρα εγκλωβίζεται σε μια στρεβλή έννοια του συλλόγου. Επίσης δε συμφωνώ με τον Σταύρο που λέει ότι το συντονιστικό είναι δευτεροβάθμιο όργανο και ας αφήσουμε τους κνίτες και τους εακκίτες που μας το έχουν καβατζώσει και ας κάνουμε άλλο συντονιστικό.

Σταύρος: Όχι, εγώ πιστεύω ότι αυτό το συντονιστικό δεν ανήκε ποτέ στο φοιτητικό κίνημα.

Αλίκη: Το συντονιστικό δεν είναι κάτι που φτιάξανε οι κνίτες, αλλά προκύπτει από την ανάγκη των συλλόγων να συντονιστούν. Δεν έχει σκοπιμότητα μια δομή. Σκοπιμότητες της δίνουν αυτοί που τη χρησιμοποιούν. Δεν πρέπει να εγκαταλείπεις το κεντρικό συντονιστικό στη μοίρα του γιατί ακόμα και αν πεις ότι το αγνοώ και δε μ’ ενδιαφέρει τί κάνετε, στο επόμενο βήμα ακριβώς θα τούς βρεις μπροστά σου. Δεν είναι μόνο οι πέντε κακοί κνίτες που έρχονται και μας χαλάν την πιάτσα, είναι ένα εμπόδιο φιλοσοφικό και κοινωνικό. Τα κόμματα γεννήθηκαν και έχουν διανύσει ένα μεγάλο κομμάτι της ιστορίας. Έχουν καθιερωθεί και αυτή τη στιγμή δε μπορείς να ξεμπερδέψεις μαζί τούς κλείνοντας τα μάτια ή κάνοντας τη φάση σου. Πρέπει να τούς αντιμετωπίσεις, πρέπει να αποδομήσεις αυτά τα κομματικά μορφώματα και να χτυπήσεις τη ρίζα τούς με τη συμμετοχή σου, με σύγκρουση και όχι με απειθαρχία, που για μένα απειθαρχία σ’ αυτό το επίπεδο σημαίνει παραίτηση. Πρέπει να τα αποδομήσουμε στα μάτια του κόσμου, όχι γιατί μας εμποδίζουν, αλλά γιατί εμποδίζουν το κίνημα να πάει μπροστά. Πρέπει να σπάσεις την παραταξιακή ταυτότητα και στις συνελεύσεις και στα συντονιστικά. Και θέλω να γυρίσω στην έννοια του συλλόγου, την οποία θεωρώ ότι είναι πολύ στρεβλή όπως την αντιλαμβανόμαστε. Υπάρχει η άποψη που λέει ότι ο σύλλογος είναι αστικός θεσμός, ο οποίος δημιουργήθηκε από πολύ συγκεκριμένες πολιτικές σκοπιμότητες και από τα κυρίαρχα κόμματα. Είναι σωματεία, νομικά πρόσωπα αστικού δικαίου, είναι σαν να λέμε το απαύγασμα του αστικού πολιτισμού. Όμως λειτουργούν αυτή τη στιγμή ως την τελευταία κρυψώνα αμεσοδημοκρατικών διαδικασιών. Δε μπορώ να αγνοήσω ότι η συνέλευση είναι η μόνη ευκαιρία που έχει ένας άνθρωπος σ’ αυτό τον πλανήτη να λειτουργήσει αμεσοδημοκρατικά. Αλλά δεν μπορεί να λειτουργήσει αμεσοδημοκρατικά ένας σύλλογος όταν υπάρχουν αυτή τη στιγμή μορφώματα τα οποία τον αντιλαμβάνονται ως χώρο παρέμβασης. Και πώς σταματάς το παραπάνω φαινόμενο; Με τη συμμετοχή σου στα όργανα ενώ ταυτόχρονα, αν κολλάει πολύ η διαδικασία και δε μπορείς να προχωρήσεις, κάνεις και τις αποκεντρωμένες σου δράσεις.

Αλέξανδρος: Δε συμφωνώ ότι στην πράξη το συντονιστικό είναι δευτεροβάθμιο. Υπήρχαν στις συνελεύσεις κνίτες που απομονώθηκαν στην πράξη και ο κόσμος άρχισε να τους γιουχάρει. Δεν το λέω για καλό βέβαια, αλλά φαντάσου που έχει φτάσει ο κόσμος. Εν τέλη η ΠΚΣ κατέληξε ότι αυτό που κάνει δεν αποδίδει πολιτικά, και σκεπτόμενοι με συμφέροντα κομματικά, λένε αυτό το πράγμα θα μας πάει πίσω και αναθεωρούμε τη στάση μας. Οι κομματικοί, σε επίπεδο συλλόγων θα περιορίσουν την καφρίλα τους, γιατί ξέρουν ότι ο κόσμος θα τους γιουχάρει. Στο συντονιστικό, που μιλάνε κατά βάση σε άλλους οργανωμένους, δε φοβούνται το πολιτικό κόστος. Αν ο ανένταχτος κόσμος έρχονταν στο συντονιστικό θα έθετε φραγμούς στους οργανωμένους γιατί θα φοβόταν. Εκεί καταλήγω και γι’ αυτό το συντονιστικό δεν το απαξιώνω ως έννοια. Απλά λέω ότι πρέπει να υπάρχει μαζική συμμετοχή. Από εκεί και πέρα έχεις κάποιους μηχανισμούς που παίζουν τα παιχνίδια τους και εσύ δεν μπορείς να τους αλλάξεις. Πόσο δύσκολο είναι εμείς, που κάπως εκφράζουμε μια κοινή θέση, να τους αφήσουμε να παίζουν το παιχνίδι τους. Ας πουν ό,τι θέλουν, ας βγάλουν την απόφασή τους. Το θέμα είναι ότι αυτοί μπορεί να ζουν με την ψευδαίσθηση της ηγεμονίας του κινήματος και να χαίρονται, αλλά εσύ στην πράξη από κάτω μπορείς να οργανώσεις τη δράση σου και να πάρεις κόσμο με το μέρος σου.

Σταύρος: Η αναγκαιότητα του συντονιστικού δεν προέκυψε από το κίνημα, από αυτό που λέμε βάση, από τα κάτω. Προέκυψε από μια εμπειρική μορφή αγώνα που ξέρουμε ότι πρέπει να έχει ένα όργανο πρωτοβάθμιο και ένα δευτεροβάθμιο. Αν ο κόσμος ερχόταν στο συντονιστικό, δε θα ήταν αυτό το συντονιστικό, θα ήταν μια άλλη διαδικασία. Αλλά θα ήταν μια διαδικασία που θα είχε προκύψει από τον κόσμο και τότε θα ήταν διαφορετική. Δεν έχει νόημα να λέμε αν και πώς ο κόσμος θα έρθει στο συντονιστικό. Δεν θα έρθει και ούτε τον ενδιαφέρει το συντονιστικό. Απλώς έχει μάθει μια έννοια συντονιστικό, όπως είχε μάθει μια έννοια ΔΣ. Δεν το θεωρώ αυτό ποιοτική αναβάθμιση. Πιστεύω ότι προέκυψε από μια λογική μετώπου. Να χτίσουμε ένα ενιαίο μέτωπο και μέσα απ’ αυτό να είμαστε όλοι μαζί. Και επειδή ακριβώς υπήρχε αυτή η ανάλυση στη μορφή αγώνα έπρεπε να δημιουργηθεί και ένα όργανο που θα συντονίζει και θα συγκροτεί αυτό το ενιαίο μέτωπο. Ο κόσμος όμως δεν κατεβαίνει στην πορεία απλά γιατί το λέει το συντονιστικό ότι κάθε τετάρτη έχουμε πορεία. Έχει οικειοποιηθεί την πορεία και τη βάζει κάθε βδομάδα ως μια μορφή αγώνα.

ΒΟ: Ας περάσουμε, λοιπόν, στο στάδιο των δράσεων. Ποιες είναι οι κινήσεις οι οποίες βγάζουν προς τα έξω τα όποια αιτήματα. Το ένα είναι οι μαζικές δράσεις, οι πορείες, το άλλο είναι οι αποκεντρωμένες δράσεις, οι πιο αυθόρμητες. Για να δούμε ποιά είναι τα πλεονεκτήματά των αποκεντρωμένων δράσεων και ποιές είναι οι πιο οικιοποιήσιμες, σε ποιες δράσεις μπορεί να εκφραστεί καλύτερα ο κόσμος και σε ποιές υπάρχει περισσότερη φαντασία. Τέλος ποιά διαφορετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά βλέπουμε σε σχέση με τον Ιούνη. Λόγου χάρη τώρα παίζει πάρα πολύ το ζήτημα του αντι-media . Η προηγούμενη πορεία της Τετάρτης ήταν μια κατεξοχήν αντι-media πορεία.

Τάσος: Καταρχήν πιστεύω όλοι εδώ μέσα εκφράζουμε μια κοινή αντίληψη ότι οι αποκεντρωμένες δράσεις είναι αυτές που θα μας πάνε μπροστά σε κοινωνικό επίπεδο. Και θέλω να το διαχωρίσω αυτό. Πιστεύω υπάρχουν οι δράσεις με τις οποίες ασκείς μια κοινωνική πίεση και υπάρχουν οι δράσεις με τις οποίες ασκείς μια πολιτική πίεση. Με τις αυθόρμητες πορείες και τις εξορμήσεις σε καταλαβαίνει η πόλη και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Τί συμβαίνει όμως στη φάση που έχουμε φτάσει αυτή τη στιγμή; Δυστυχώς έχουμε αποτύχει σε πάρα πολλά πράγματα. Έχει περάσει ένας μήνας, η σύνδεση με την κοινωνία δεν έχει προχωρήσει, οι δράσεις μας πιστεύω ότι ήταν λίγες σε σχέση με αυτές που θα έπρεπε να είναι. Και γι’ αυτό πλέον, δυστυχώς, αν θέλουμε να μιλάμε για νίκη και να βάζουμε στόχο το σταμάτημα την αναθεώρησης, το επίπεδο στο οποίο θα παίξουμε θα είναι το πολιτικό. Είχαμε ένα μήνα καιρό να απευθυνθούμε στην κοινωνία. Από το πολύ απλό ξεκινώντας από τους γονείς μας, μέχρι την γειτονιά μας. Γιατί με το να βγαίνουμε στο κέντρο της Θεσσαλονίκης μιλάμε σε ένα πολύ συγκεκριμένο κόσμο, και νομίζω ότι η ζωή της πόλης είναι στις γειτονιές δεν είναι στο κέντρο. Δυστυχώς η πίεση που θα ασκήσουμε θα είναι πολιτική, δηλαδή τα τρία ανοιγμένα κεφάλια, η πορεία των 20.000 ατόμων κτλ.

ΒΟ: Θα ήθελα να δούμε λίγο και το θέμα της παραβατικότητας, της πολιτικής ανυπακοής καλύτερα και των μεθόδων σύγκρουσης. Η πρώτη πορεία φέτος είχε τα χαρακτηριστικά που είχε η τελευταία πέρυσι, δηλαδή ξεκίνησε με τη maximum συγκρουσιακή διάθεση με την οποία έκλεισε ο Ιούνης. Γιατί μπαίνει πολύ έντονα το ζήτημα της επικοινωνίας και της κεντρικής πολιτικής σκηνής, και πόσο θεαματικός ή όχι γίνεσαι;

Αλέξανδρος: Πριν πάω εκεί θέλω να πω ότι δράσεις έγιναν. Διαφωνώ ότι δεν έγιναν. Πέρσι έγιναν λιγότερες θεαματικές πράξεις. Φέτος, η διαφορά είναι, ότι από την αρχή που ξεκίνησαν οι καταλήψεις κάθε μέρα κάναμε δράσεις. Υπήρξαν φέτος πολύ έξυπνες ιδέες για πράγματα αλλά δεν υπήρχε το δυναμικό για να τις τρέξει. Δεν είναι δυνατόν οι ίδιοι και οι ίδιοι να τρέχουμε τόσα πράγματα ταυτόχρονα. Ο κόσμος που συμμετέχει στο δεύτερο γύρο είναι λιγότερος, υπάρχει μια κούραση. Βγαίνεις το πρωί και κάνεις μια εξόρμηση στην πόλη και θα μιλήσεις με είκοσι ανθρώπους όπου κάποιοι θα το πάρουν θετικά, κάποιοι θα το πάρουν αρνητικά. Κάνεις ότι μπορείς. Και βγαίνει μία εκπομπή το βράδυ, που δε βγαίνει μία βγαίνουν δεκάδες, και σε ισοπεδώνει. Δηλαδή νιώθεις ότι είσαι σε ένα πόλεμο και βγαίνεις με το μαχαίρι να αντιμετωπίσεις ένα τεθωρακισμένο να έρχεται κατά πάνω σου. Είναι άνιση η μάχη με την εικόνα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του αλήτη του Πρετεντέρη με την ανατροπή, όπου ήταν 56 λεπτά η εκπομπή του και το σποτάκι με τον μπάτσο που καίγονταν, που κρατάει 30 δευτερόλεπτα, παίχτηκε συνολικά 25 λεπτά! Είναι τόσο ισχυρή η δύναμη της εικόνας, που όση αντιπληροφόρηση και να κάνεις οι δυνατότητές σου είναι περιορισμένες. Δηλαδή πιστεύω έγιναν πολλές δράσεις αντιπληροφόρησης, θα μπορούσαν να γίνουν πολλές παραπάνω, αλλά φτάσαμε στα όριά μας.. Πέρυσι τα media δεν έδειχναν τίποτα, μέχρι τις 8 Ιούνη κανείς δεν ήξερε τίποτα. 8 Ιούνη στη μεγάλη πανελλαδική πορεία στην Αθήνα, πέφτει ξύλο, γίνονται συλλήψεις, δημοσιεύονται οι φωτογραφίες με τα ανοιγμένα κεφάλια και ξαφνικά όλα τα media πέφτουν από πάνω μας, τρέχανε για συνεντεύξεις, και όλος ο τύπος σύσσωμος έβγαλε στην επιφάνεια τον δίκαιο αγώνα των φοιτητών. Γιατί; Γιατί έπεσε ξύλο. Το επικοινωνιακό που λέμε. Τώρα βλέπουμε μια προσπάθεια για σύγκρουση από αυτούς που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα κάθε πορείας, κατά την γνώμη μου δικαιολογημένη γιατί έχει μια γνήσια βάση, όπως την οργή ενάντια στις κόκκινες ζώνες, εμφανιζόμενη, όμως, σαν απόπειρα επικοινωνιακού χαρακτήρα για να πέσει ξύλο. Λίγο το κάγκελο, λίγο αυτό, λίγο το άλλο, να γίνει νταβατούρι να μας παίξουν τα κανάλια. Το οποίο δεν το καταδικάζω και τελείως, γιατί εκεί τελικά καταλήγεις. Πώς αλλιώς θα με δείξουνε; Βέβαια καμία σχέση δεν έχει η συγκρουσιακή διάθεση που μπορεί να βγαίνει αυθόρμητα και το συγκεκριμένο καγκελάκι στο Υπουργείο. Δεν θέλω βέβαια να τα ισοπεδώσω και όλα. Τον ενάμιση χρόνο που παίζει αυτή η ιστορία έχουν γίνει και συγκρούσεις σε πορείες που δεν ήταν καγκελάκι Στην πορεία στις 27 Ιούνη πέρυσι στην Αθήνα, εμείς από Θεσσαλονίκη κατεβήκαμε με συγκρουσιακή διάθεση. Δεν θα ξεχάσω συλλόγους που είχανε πάρει όλα τα αντίστοιχα εξαρτήματα και πήγαιναν για αυτό. Αποφασισμένοι. Και έβλεπες την ριζοσπαστικοποίηση στον κόσμο, στο μπλοκ. Δεν είναι ότι ήταν οι οργανωμένοι, ούτε οι αναρχικοί, ήταν απλοί φοιτητές, που πριν έξι μήνες θα έπιναν καφέ στην παραλία και δεν θα έκαναν τίποτα περισσότερο από αυτό. Και ήταν τώρα στην πορεία, στην Αθήνα, με το παλούκι στο χέρι και φώναζαν «μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι» και το πίστευαν. Αυτό το πράγμα έχει μείνει. Και βλέπεις τον περισσότερο κόσμο να έχει μια επιθετική διάθεση. Αυτό πιστεύω θα φανεί πιο μετά, όταν έρθουν πιο άγριες μέρες.

Σταύρος: Χρειάζονται δράσεις αυθόρμητες και συνεχείς. Γιατί έτσι θα δημιουργήσεις πρόβλημα. Πρέπει να δημιουργήσεις πρόβλημα. Θεωρώ πως ο κόσμος έχει ενημέρωση. Όχι όμως όπως θα θέλαμε. Γιατί δυστυχώς οι δομές αντιπληροφόρησης ή οι τρόποι που χρησιμοποιούμε μέχρι τώρα δεν είναι τόσο ισχυροί ώστε να αντιπαρατεθούνε στα ίσια τις κρατικές μορφές πληροφόρησης. Παρόλα αυτά ο κόσμος έχει πληροφορηθεί και έχει πάρει και θέση. Υπάρχει η θέση που λέει: «είμαι μαζί τους» ή «δεν είμαι μαζί τους». Και αυτό το βλέπεις. Τώρα περί σύγκρουσης. Για μένα η κορύφωση ή η κλιμάκωση δεν συνεπάγεται αυτόματα το ανέβασμα του πήχη της βίας. Έχω χίλιους λόγος να συγκρουστώ με ένα μπάτσο, έχω άλλους χίλιους λόγους να σπάσω το υπουργείο. Τελευταία όμως, έχω καταλήξει πως η αποτελεσματικότητα δεν σχετίζεται αποκλειστικά με το ανέβασμα του πήχη της βίας. Ακόμα και ένα σπρέι είναι μια μορφή παραβατικότητας, διαρρηγνύεις μια κανονικότητα που διέπει την καθημερινότητά μας. Μπορεί να κάνει περισσότερη δουλειά από το να πέσουν πέντε ξυλιές ή να φάμε κάνα δακρυγόνο. Ιδέες υπάρχουν πάρα πολλές οι οποίες πραγματοποιήθηκαν και σε σχέση με πέρυσι βλέπουμε μια ποιοτική αναβάθμιση. Όπως για παράδειγμα η δράση στον ΟΤΕ ή στον ΟΣΕ, συζητιέται και μια δράση για το Λευκό Πύργο, υπάρχουν ένα σωρό ωραίες ιδέες, το θέμα είναι πώς θα εξωτερικευτούνε και θα πραγματοποιηθούνε. Τέλος, δεν περίμενα από κανένα πρετεντέρη, τράγκα και κακαουνάκη, να μου συμπαρασταθεί στον αγώνα μου. Και στην τελική δεν θέλω. Γιατί αντιλαμβάνομαι την διαδικασία αγώνα ως διαδικασία σύγκρουσης με ένα ολόκληρο σύστημα και ας είναι η αφορμή το άρθρο 16. Βλέπω όμως, και το τονίζω αυτό, να υπάρχει μια γενικότερη αντίληψη πως εμείς οι φοιτητές πρέπει να βγούμε στην κοινωνία και να πούμε «ελάτε να διαδηλώσετε με τα παιδιά σας» γιατί παλεύουμε για κεκτημένα δικαιώματα που θα χάσουν οι επόμενες γενιές- αυτό χάνει κάπως τα όρια. Δηλαδή, όπως για παράδειγμα στον ΟΣΕ όταν ήρθε ο σταθμάρχης και άρπαξε από τον γιακά ένα παιδί. Βλέποντας αυτή την κίνηση σου έρχεται μια αντίδραση απέναντί του: «τι κάνεις εκεί» και τέτοια… Από πίσω, όμως ο κόσμος του φώναζε «σε θέλουμε μαζί μας». Εγώ νομίζω πως αυτό συμβαίνει επειδή δεν μπαίνουν πολιτικά ποιοτικά χαρακτηριστικά. Το σε «θέλουμε μαζί μας», είναι ωραίο, ενοποιητικό, ενώνει πολλά κοινωνικά στρώματα. Αλλά πρέπει να διατηρείται και μια πολιτική στόχευση.

Αλίκη: Εμένα μου φαίνεται λίγο προβληματική η έννοια «απεύθυνση στην κοινωνία». ίμαι εγώ ο φοιτητής και απευθύνομαι σε ένα άλλο πράγμα το οποίο είναι η κοινωνία; Είναι λίγο οξύμωρο αυτό. Αν δεν αντιληφθούμε ότι είμαστε κομμάτι της κοινωνίας και δεν είναι η κοινωνία η κυρία απέναντι, και ότι τα αιτήματά μας, άμα πιάσεις το άρθρο 16 και το αναλύσεις και το εμπλουτίσεις με άλλα ζητήματα, για να τους κλείσεις το στόμα όταν λένε ότι είναι συντεχνιακά, τότε δεν απευθύνεσαι στην κοινωνία, αλλά ενσωματώνεσαι σε αυτή. Δηλαδή, ζητήματα όπως η υποθαλάσσια, ζητήματα όπως τα μεταλλεία, γίνεται χαμός για ζητήματα που αφορούν την πόλη ή τον κάθε άνθρωπο, ή μια ανάλυση του άρθρου 16 ευρύτερη του στυλ: δεν είμαι μόνο εγώ ο φοιτητής που θα πάρω «κακή εκπαίδευση» αν αναθεωρηθεί το άρθρο 16 αλλά είσαι και εσύ που δεν θα μπορείς να επωφεληθείς από ένα κοινωνικό ερευνητικό, ενδεχομένως που θα αναγκαστείς να στείλεις το παιδί σου να πληρώνει δίδακτρα και συγγράμματα. Να αναδείξουμε δηλαδή πως το ζήτημα αυτό δεν είναι μόνο των φοιτητών. Είναι ζήτημα της κοινωνίας.

Όσον αφορά την σύγκρουση τώρα. Για μένα η σύγκρουση είναι ένα μέσο με το οποίο δεν έχω κανένα φετίχ ή κανένα κόλλημα. Ούτε λέω σύγκρουση «μακριά από εμάς», ούτε λέω «βουρ, μπάχαλα και ντου γιατί έτσι γουστάρουμε». Αν και γουστάρω, το ομολογώ. Για μένα έχει μεγάλη σημασία να δούμε πιο είναι το υποκείμενο που συγκρούεται. Δηλαδή, το να μαζευτούνε μπροστά, πέντε μπρατσωμένοι, οι οποίοι θα αρχίσουν να κουνάνε την πόρτα ή θα κρατάνε τα μεγάλα παλούκια, εντάξει σαν γυναίκα δε λέω γοητεύομαι, αλλά σαν κομμάτι του κινήματος έχω ένα πρόβλημα. Έχει ένα νόημα να δούμε πιο είναι το υποκείμενο που συγκρούεται και αν γίνεται υποκατάστασή του. Δηλαδή αν η Α.Κ., για παράδειγμα, γίνει ο μπράβος του κινήματος έχω ένα πρόβλημα. Πρέπει να βρούμε δημοκρατικούς όρους διεξαγωγής της σύγκρουσης. Και μη φρικάρουμε που λέω δημοκρατικούς, με την καλή έννοια το λέω.

Σταυρός: Θα ήθελα να πω πως για μένα ισχύει ένα άλλο φαινόμενο στην σύγκρουση. Έτσι όπως το αντιλήφθηκα στην πρώτη πορεία φέτος. Για μένα πρέπει να υπάρχει ένας συλλογικά κατακτημένος πολιτικός στόχος, που στην παρούσα συγκυρία ήταν το υπουργείο. Είχε κατακτηθεί συλλογικά ότι εκεί θα γίνει κάτι δυναμικό, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να πραγματώνεται η σύγκρουση με ένα συλλογικό αυθόρμητο. Και πως το εννοώ αυτό; Όταν όλοι μας έχουμε σαν στόχο το υπουργείο, ο καθένας να μπορεί να οικειοποιηθεί διαφορετικά μέσα σύγκρουσης. Αυτό είναι το συλλογικό αυθόρμητο. Δηλαδή, κάποιος στο υπουργείο έχει οικειοποιηθεί ένα εργαλείο που λέει ένα μπλοκ σπάει την πόρτα, είμαστε δεμένοι αλυσίδες και κάνουμε αυτό το πράγμα. Εγώ ας πούμε έχω οικειοποιηθεί ένα άλλο, το να πετάξω μια πέτρα για παράδειγμα, θα κάνω αυτό το πράγμα, μου είναι πιο εύκολο. Χωρίς να κατηγορώ κάποιον που δεν το κάνει. Θεωρώ πως αυτές είναι οι συνθήκες που διεξάγεται μια σύγκρουση. Ένας συλλογικά κατακτημένος πολιτικός στόχος που πραγματώνεται μέσα από ένα συλλογικό αυθόρμητο, ότι εγώ με την πέτρα και εσύ με το παλούκι είμαστε μαζί.

Αλίκη: Είναι λίγο προβληματικό να νομίζεις ότι έχεις ένα συλλογικό αυθόρμητο, ενώ στην πραγματικότητα δυο πετάνε πέτρες, δυο κουνάνε την πόρτα και το πλήθος φεύγει.

Σταύρος: Αυτή η κριτική υπήρχε και για την τελευταία πορεία του Ιούνη. Δεν νομίζω, όμως πως ήταν έτσι.

Τάσος: Να πω κάτι για την σύγκρουση, χωρίς να επικεντρώσω τόσο στο Υπουργείο. Θεωρώ πολύ σημαντικές τις καθημερινές συγκρούσεις. Χωρίς να λέω ότι είναι καλύτερες. Σύγκρουση θεωρώ αυτό που γίνεται στην συνέλευση. Υπάρχει μια οργανωμένη αντίληψη υπέρ της αναθεώρησης και μια που είναι κατά, και αυτές οι δύο συγκρούονται. Σύγκρουση θεωρώ το να βγεις σε μια νεκρή πόλη και να κάνεις μουσική πορεία. Σύγκρουση θεωρώ το να μπεις μέσα σε ένα λεωφορείο και να πεις παλεύω ενάντια την αναθεώρηση του άρθρου 16 και να κόψεις τα καλώδια των μηχανημάτων ακύρωσης εισιτηρίων και να πεις σήμερα ταξιδεύετε όλοι δωρεάν. Σύγκρουση θεωρώ το να πας στον ΟΣΕ μία ώρα και να κόψεις τα τρένα. Όλα αυτά, οι καθημερινές μικρές συγκρούσεις, είναι απεύθυνση στην κοινωνία.

Από εκεί και πέρα, σε σχέση με τους πολιτικούς στόχους, την οργή, την σύγκρουση στο υπουργείο. Θεωρώ πως ό,τι έχει γίνει μέχρι τώρα, με εξαίρεση το περσινό κατέβασμα στην Αθήνα, ήταν τεχνητές εντάσεις και όχι συγκρούσεις. Είναι καθαρά στημένο σκηνικό. Στο πως θα μπορέσουμε να φτιάξουμε μια σκηνή έντασης ώστε επικοινωνιακά να ανέβουμε. Διότι αν υπήρχε πραγματικά αυτή η οργή, ούτε ο κόσμος θα έφευγε και ούτε θα άφηνε 50 άτομα να επικαλούνται γενικές συνελεύσεις. Τα οποία 50 άτομα θα μπορούσαν να πουν εμείς θα κάτσουμε να συγκρουστούμε, όποιος θέλει ας κάτσει. Αν υπάρχει αυτή η οργή δεν θα πέσει μόνο η είσοδος, θα πέσουν όλα τα κάγκελα του υπουργείου, από κόσμο οργισμένο. Δεν ξέρω, μπορεί να το βλέπω πολύ ουτοπικά στο μυαλό μου, Αλλά όταν υπάρχει οργή αυτό το πράγμα φαίνεται. Είναι καθαρά τεχνητές οι εντάσεις. Να προκαλέσουμε, να ανοίξουν κάνα δύο κεφαλιά και να βγουν τα κανάλια να λεν «παιδιά, γιατί τους δέρνετε τους φοιτητές;».

ΒΟ: Αυτό πως το βλέπετε; Σίγουρα υπάρχει μια αναβάθμιση σε σχέση με τις χαμηλού τύπου παραβατικές πράξεις. Θα λέγαμε ένα ξεπέρασμα της νόμιμης συμπεριφοράς που σε περιορίζει στο οδόστρωμα και ένα πέρασμα σε κάτι έξω από την ευθύγραμμη λωρίδα του καγκέλου (σημ. της Τσιμισκή). Παρεμβάσεις στις τζαμαρίες στους τοίχους, στα φροντιστήρια Πλάτωνα και αλλού.

Σταύρος: Πάνω σε αυτό, δεν μπορεί πια κανένα κόμμα που υπερασπίζεται και θεωρεί την δράση του μέσα από την κρατική νομιμότητα, όπως το ΚΚΕ, να το εμποδίσει. Εκεί τους βλέπεις ανίσχυρους. Απλά δεν θα συμμετάσχουν.

Τάσος: Πέρυσι αυτό φάνηκε στην επιτροπή ερευνών. Αυτό κι αν ήταν ξεπέρασμα της νομιμότητας. Μια κανονική υπέρβαση. Να μπούνε φοιτητές και με ποια απόφαση συλλόγου; Με καμία- να σπάσουνε την πόρτα και να κάνουν μια έξωση στην ουσία. Και έγινε και μια μήνυση για αυτό, κατά αγνώστων βέβαια. Εδώ φαίνεται η παραβατικότητα πραγματικά. Όπως έχει αλλάξει η συμπεριφορά για άλλα πράγματα. Για τα καφάο των καμερών. Θυμάστε πέρυσι που είχαμε ιστορίες και τι κράξιμο έπεφτε από τον κόσμο σε αυτούς που καίγανε καφάο. Τώρα πια δεν είναι έτσι, ίσα ίσα άρχισαν να προτείνονται και μέσα στις συντονιστικές. Στην δικιά μας σήμερα θα προταθεί να γίνει κάτι σε κάμερα.

Σταύρος: Στην τελευταία κάμερα που κάηκε κοντά στο υπουργείο έπεσε χειροκρότημα. Υπήρξε βέβαια μια αναμπουμπούλα με τους κουκουλωμένους, που πολλοί στη φαντασία τους το έχουν σαν κάτι αρνητικό, αλλά μόλις έγινε ενημέρωση ότι μια κάμερα πρόκειται να καεί, ο κόσμος σταμάτησε να φεύγει, έκατσε εκεί, κάηκε η κάμερα, φώναξε συνθήματα, χειροκρότησε και μετά αποχώρησε. Υπήρξε ένα είδος οικειοποίησης αυτής της δράσης. Στο βαθμό της αποδοχής, γιατί στο βαθμό της πράξης είναι πολύ πιο δύσκολο, διότι χρησιμοποιούνται και άλλοι συστημικοί όροι: κουκούλα, φωτιά κτλ. για τους οποίους υπάρχει προκατάληψη.

Αλέξανδρος: Εγώ πιο εντυπωσιακό θεωρώ αυτό που γίνεται με τα συνθήματα. Υπάρχουν καταστάσεις που ενώ είναι πολλοί λίγοι που τις τρέχουν, π.χ. κάποιος γράφει «λευτεριά στους 3» σε ένα τοίχο, κάποιος το βλέπει, αρχίζει να το αναπαράγει και τελικά γεμίζει η πόλη συνθήματα. Το συλλογικό αυθόρμητο που λέμε. Δημιουργήθηκαν συνειδήσεις. Το ίδιο πράγμα έγινε τώρα και με τα media, που η τελευταία πορεία ήταν αντι- ΜΜΕ, χωρίς κανένα συντονιστικό να το αποφασίσει, χωρίς κανείς να πει ότι αυτή η πορεία θα είναι αντι-ΜΜΕ. Έβλεπες από παντού ανθρώπους, αυθόρμητα, να γράφουν συνθήματα, να κολλάνε στράτσα, λινάτσες, να φωνάζουν «αλήτες, ρουφιάνοι, δημοσιογράφοι». Αυτό κι αν ήταν συλλογικό αυθόρμητο και μια μορφή παραβατικότητας. Είχα δει κάποιον έξω από την κεντρική είσοδο του πολυτεχνείου να γράφει: «Μέσα έχει τρομοκράτες και ναρκωτικά» κάποιος άλλος έγραψε στον τοίχο απέναντι. «επίκειται τρομοκρατικό χτύπημα στης 8.00, εκκενώστε τα σαλόνια σας». Την άλλη μέρα είδα αυτό το σύνθημα κάπου αλλού στην πόλη. Βλέπεις ότι αυτό το πράγμα διαχέεται, ο καθένας παίρνει το σπρέι του, ατομικά αν θέλεις, και πάει και γράφει το σύνθημα. Και βλέπεις ξαφνικά, ο κοινωνικός μας χώρος, η πόλη μας, η γειτονιά, να γεμίζει συνθήματα που δεν τα αποφάσισε κανένα κεντρικό όργανο. Και είναι παραβατικότητα, και είναι συλλογικό αυθόρμητο και φέρνει και αποτέλεσμα. Δημιουργεί συνειδήσεις. Το να βλέπεις τόσα συνθήματα στους τοίχους είναι πιο επικοινωνιακό από μια σύγκρουση στο καγκελάκι του υπουργείου.

Αλεξάνδρα: Πραγματικά υπάρχει μια αναβάθμιση σε τέτοιου τύπου ενέργειες. Και η ανάρτηση πανό στα φροντιστήρια Πλάτωνα (όπου ο κόσμος χειροκρότησε) και στο σύνδεσμο βιομηχάνων, και κάποιες ωραίες παρεμβάσεις με σπρέι, στένσιλ ή αφίσες που κάνει κάποιος κόσμος. Αυτό έχει αρχίσει να διαχέεται, βλέπεις κι άλλο κόσμο να το οικειοποιείται και να το κάνει.

Τάσος: Έχει πλάκα που έχουν γεμίσει τις σχολές με ματάδες (στους τοίχους εννοείται). Σε τραβάει σαν θέαμα ακόμα και να αλλάξεις άποψη. Σχετικά με τις εξορμήσεις. Συμφωνώ πως υπάρχουνε περισσότερες εξορμήσεις. Εγώ προσωπικά έχω συμμετάσχει σε πολλαπλάσιες απ’ ότι πέρυσι. Υπάρχει όμως και πολλή κούραση και ίσως αυτές είναι που μας σώζουν από την απαισιοδοξία. Υπάρχει μια στάσιμη κατάσταση εδώ και κάποιο καιρό. Το μόνο που έγινε, αν και είναι απαράδεκτο να το λέμε αυτό πολιτικά, ήταν που άλλαξε το πασοκ στάση και ξέρουμε ότι θα μας παίζουν τα κανάλια λίγο παραπάνω. Είναι θέμα ταμπού. Νομίζω ότι είναι ένας σταθμός. Πολιτικά, πλέον για μια πορεία με ανοιγμένα κεφάλια την ευθύνη την σηκώνει μόνο η Νέα Δημοκρατία. Γιατί το πασοκ σήκωσε τα χέρια. Έχει μεγάλη διαφορά με το τι γινόταν μέχρι τώρα. Έχει μεγάλη διαφορά το να λες πως για τις 400 καταλήψεις έχει μόνο ο Καραμανλής την ευθύνη, ενώ ο Γιωργάκης δεν την έχει, για τα κανάλια βέβαια. Αυτό το παιχνίδι το ζούμε. Μπορεί να διαφωνούμε αλλά όσο να το κάνουμε είναι πραγματικότητα. Πολιτικά τα πράγματα είναι πιο ευνοϊκά ώστε να σταματήσει η αναθεώρηση.

Σταύρος: Γιατί καλώς ή κακώς, για να γείρει η πλάστιγκα ακόμα περισσότερο, δεν είναι μόνο ότι θα κατέβουνε 20.000 κόσμος στην Αθήνα. 20.000 κόσμου κατεβαίνουν στην Αθήνα για να πιέσουν μηχανισμούς πουλημένους, βρώμικους και απαράδεκτους, να πάρουν θέση. Και πραγματικά χρειάζονται αυτοί οι μηχανισμοί για να γίνει ένα ευρύτερο πολιτικό άνοιγμα. Χρειάζεται δυστυχώς η ΓΣΕΕ για να ασκήσει πιέσεις. Απλά εσύ πρέπει να αντιλαμβάνεσαι τι σου αναλογεί μέσα σε αυτή την πολυμορφία.

ΒΟ: Ένα άλλο ζήτημα. Το ζήτημα των διαχωρισμών. Κοινωνία, φοιτητές, κόσμος της εργασίας. Πώς θα έρθουμε σε επαφή; Πως θα επικοινωνήσουμε; Ποια είναι η άποψή σας για το φαντασιακό ότι το ζήτημα είναι να έρθει μαζί μας ο εργάτης, να κατέβουν στο δρόμο τα σωματεία και τα συνδικάτα και με κάποιο μαγικό τρόπο θα έρθουμε σε επαφή μαζί τους. Μαζί με ποιους όμως; Επίσης τι λέτε για τη συζήτηση γύρω από το κλασικό αίτημα «λιγότερη δουλειά, δουλειά για όλους» που άσχετα από άλλες προτάσεις αυτό βγαίνει σαν κεντρική εικόνα.

Αλέξανδρος: Αυτό έχει σχέση και με το κατά πόσο η βάση ψηφίζει και συμμετέχει μαζικά, στηρίζοντας ενεργά όλα το προτάγματα. Για να είμαστε ειλικρινείς το πλαίσιο λέει πολλές ωραίες λέξεις αλλά ο κόσμος ουσιαστικά ψηφίζει για την κατάληψη ενάντια στην αναθεώρηση.

Τάσος: Υπάρχει μια σύγκρουση πάνω σε αυτό. Θα φέρω ένα παράδειγμα της σχολής. Γράφτηκαν κάποια συνθήματα όπως το «να χέσω το δικαίωμα στην εργασία». Υπήρξε άμεση αντίδραση της ΠΚΣ, ότι τέτοιους ανθρώπους δεν τους χρειαζόμαστε στο κίνημα. Εδώ προκύπτει μια σύγκρουση ιδεολογική. Το θέμα της κοινωνίας, δεν είμαι σε θέση να το αναλύσω. Μόνο μέσα από προσωπικές εμπειρίες. Όταν βγαίνεις σε μια εξόρμηση, και σου λέει η γιαγιά «παλέψτε εσείς για μας τώρα που γεράσαμε και δεν μπορούμε να αγωνιστούμε» ή όταν σου λέει άλλη κυρία «μπράβο ρε παιδιά, μπράβο που ξεκινάτε εσείς τον αγώνα σας, γιατί έμενα θα με βγάλουν στην σύνταξη στα 70». Γενικότερα υπάρχει μια δυσαρέσκεια. Για αυτό θεωρώ τον αγώνα μας σημαντικό, αν καταφέρουμε κάποια πράγματα αυτό θα αποτελεί κεκτημένο για όλη την κοινωνία. Δίνει θάρρος σε όλο τον κόσμο, γιατί μόνο ήττες έχει γνωρίσει τα τελευταία χρόνια. Αν εξαιρέσουμε ένα σταμάτημα του ασφαλιστικού, ποια άλλη νίκη έχουμε γνωρίσει; Άσε που σιγά σιγά με μικρές ρυθμίσεις το ασφαλιστικό αλλάζει. Πέρα από τα πολιτικά προτάγματα υπάρχουν κάποιες πραγματικές ανάγκες. Δίνονται κάποιοι καθημερινοί αγώνες. Ίσως με έλλειψη φαντασίας, ή ίσως με έλλειψη του σωστού προτάγματος, δεν είμαι αυτός που θα το κρίνει. Από κει και πέρα νομίζω πως αυτό που γίνεται στα πανεπιστήμια είναι πολύ σημαντικό. Γιατί μια νίκη αυτή την στιγμή δικιά μας, και δυστυχώς θα είναι δικιά μας, και δυστυχώς ξεχωρίζω τους φοιτητές από την κοινωνία, γιατί και η ίδια η κοινωνία διαχωρίστηκε από τους φοιτητές, γιατί για τα μάτια του κόσμου, είμαστε οι ρέμπελοι, είμαστε χίλια δυο, όχι μόνο για τους μεγαλύτερους αλλά και για τους συμμαθητές μας που δεν πέρασαν στο πανεπιστήμιο. Για αυτούς είμαστε οι άνθρωποι που κάθονται, τρώνε τα λεφτά των γονιών τους ενώ οι ίδιοι δουλεύουν από τα 16 τους. Υπάρχει αυτός ο διαχωρισμός. Όπως η ίδια η κοινωνία έχει επιλέξει να διαχωρίσει και τον μπάτσο, όπως η ίδια κοινωνία έχει επιλέξει να διαχωρίσει και κάποιες άλλες ταυτότητες ανθρώπων. Δυστυχώς είναι ένας αγώνας δικός μας. Έχει μεν κάποια ευρύτερα κοινωνικά χαρακτηριστικά, που άμα καταφέρουμε κάποια πράγματα αυτό θα αποτελέσει πάρα πολύ σημαντικό κοινωνικό κεκτημένο. Και για τα αιτήματα και για το πως παλεύεις. Η ιστορική συνθήκη είναι λίγο περίεργη στη Ελλάδα. Ξεκινώντας από το ’81 και πάει λέγοντας ο κόσμος έχει απογοητευτεί από πολλά πράγματα,. Μια τέτοια νίκη θα αλλάξει πολλά πράγματα και στην κοινωνία και στο πανεπιστήμιο. Γιατί το πανεπιστήμιο χωρίς αυτή τη μεταρρύθμιση δεν θα μπορέσει να συνεχίσει να λειτουργεί όπως είναι σήμερα. Θα επαναπροσδιοριστούνε πολλές σχέσεις μέσα του αν καταφέρουμε να σταματήσουμε την αναθεώρηση και γενικότερα την μεταρρύθμιση. Διότι μπορεί να υπάρχει η επιχειρηματικοποίηση αλλά χωρίς το νομικό πλαίσιο παραμένει μετέωρη.

Αλέξανδρος: Και ο κόσμος που είναι τώρα φοιτητής, και συμμετέχει στον αγώνα, μεθαύριο που θα βγει στην εργασία θα έχει έναν κατακτημένο αγώνα.

Αλεξάνδρα: Παρόλο δεν με εκφράζουν τα προτάγματα αυτού του κινήματος και φοβάμαι πως θα σταματήσει όταν θα ανακόψουν την αναθεώρηση του άρθρο 16, έχω την αγωνία αυτό το κίνημα να νικήσει. Γιατί αν ηττηθεί θα ηττηθούνε οι κοινωνικοί αγώνες. Θα υπάρξει απογοήτευση. Μετά από τόσο καιρό αγώνα και τόση δυναμικότητα, τι άλλο σου μένει να κάνεις; Θα πάψει ο κόσμος να ελπίζει ότι μπορεί να κάνει κάτι.

Σταύρος: Είμαστε κομμάτι της κοινωνίας… Αυτό ακούγεται πολύ ωραίο αλλά δυστυχώς δεν είναι έτσι, γιατί το έχουμε επιλέξει και εμείς να μην είναι έτσι. Γιατί η μορφή και η στόχευση του αγώνα μας, ή η αφορμή που ξεκίνησε αφορούσε καθαρά μόνο εμάς. Αυτό που λέμε συντεχνιακός αγώνας. Που σε πολλούς δεν αρέσει. Γιατί; Γιατί εσύ είσαι στο πανεπιστήμιο. Εσύ λοιπόν επιλέγεις να διατηρήσεις αυτό το πανεπιστήμιο όπου φτάνουν κάποια υποκείμενα μέσα από συγκεκριμένα φίλτρα. Διατηρείς δηλαδή αυτό τον διαχωρισμό. Και είναι τελείως φυσικό αυτός που δεν έχει περάσει στο πανεπιστήμιο να μη σε θεωρεί μαζί του. Γιατί εσύ είσαι ένα σκαλί παραπάνω. Και αντί στον αγώνα σου να βάζεις αιτήματα που να προσπαθούν να διαρρήξουν αυτό το διαχωρισμό, κάνοντας δράσεις, φέρνοντας σε δυσκολία το ίδιο το κράτος να απαντήσει σε αυτό το διαχωρισμό, μένεις εκεί, διατηρείς αυτό που είσαι, μια αμυντική θέση και στην ουσία προσπαθείς να γίνεις ένας καλός τερματοφύλακας ώστε να πιάσεις το γκολ που περιμένεις από την επίθεση, ενώ κανονικά έπρεπε να προετοιμάζεσαι ώστε να βάλεις εσύ το γκολ. Έχω λοιπόν πρόβλημα με αυτή την αμυντική στάση. Παιδιά μας βαράνε, πρέπει να διατηρήσουμε αυτό που έχουμε, ότι εμείς οι νομικάριοι θα γίνουμε δικηγόροι, ότι εμείς οι φιλόλογοι θα γίνουμε φιλόλογοι αλλά θα βάλουμε και αξιοκρατικά κριτήρια στον εαυτό μας ώστε να γίνουμε καλοί φιλόλογοι, να αναπαράγουμε δηλαδή και με βελτιωμένο τρόπο τους διαχωρισμούς. Έχω πρόβλημα με αυτά τα πράγματα. Τα θεωρώ τελείως λάθος. Πρέπει να βγούμε επιθετικά και να πούμε δεν θέλουμε να γίνουμε καλοί φιλόλογοι όπως μας θέλουν. Θα ήθελα να γίνονται συζητήσεις για την αποδόμηση του ρόλου του φιλολόγου. Θέλω να πάω να συναντήσω τα άλλα κοινωνικά κομμάτια που είναι διαχωρισμένα και να βρω τρόπους οργάνωσης και δομές, οι οποίες θα μας συνενώσουν. Αυτή είναι όμως μια πιο θεωρητική συζήτηση. Θεωρώ σημαντικό να νικήσει αυτό το κίνημα γιατί θα χτυπηθεί πολύ έντονα όχι μόνο η ιδιωτικοποίηση ή η επιχειρηματικοποίηση, αλλά θα αναζωογονηθεί η ριζοσπαστικότητα στα πανεπιστήμια.

Αλίκη: Για να επιστρέψω στο ζήτημα ποιά η σχέση φοιτητικού κινήματος με την εργασία και ποια ανάλυση κάνει για την εργασία. Αυτά τα πράγματα που εκφράζουν τα πλαίσια είναι κυρίως αποκυήματα μιας παλαιοκομματικής ανάλυσης με στρεβλή μαρξιστική αφετηρία. Δηλαδή είναι αυτοί οι πάλε ποτέ διαχωρισμοί τάξεων σε εργάτες, φοιτητές, συνταξιούχους κτλ…Αυτή η ανάλυση δεν είναι ούτε καν μαρξιστική. Η ανάλυση του κινήματος για την εργασία είναι σε εμβρυακό επίπεδο. Η κυρίαρχη τάση είναι το «λιγότερη δουλειά - δουλειά για όλους», αλλά σε επίπεδο κινήματος δεν έχει γίνει καμιά ανάλυση για το τι θα πει δουλειά. Ποιά είναι η έννοια της δουλειάς; Ποιά είναι η οικονομική δομή που απαιτεί μια δουλειά του τύπου που έχουμε σήμερα και ποιά δουλειά θα απαιτούσε μια άλλη οικονομική και κοινωνική δομή. Η ανάλυση είναι μηδενική. Δεν νομίζω ότι μπορούμε σαν κίνημα να έχουμε μια θέση για τα εργασιακά. Και όσων αφορά την σύνδεση με την εργασία, υπάρχει ένα φαντασιακό, λέμε σε πρώτη φάση να κάνουμε πανεκπαιδευτικό μέτωπο. Πρώτα να συνδεθούμε με τα σχολεία, με καθηγητές και μαθητές. Εκεί βρίσκουμε τους στρατηγικούς μας συμμάχους. Από εκεί και πέρα πηγαίνουμε στους εργαζομένους περιμένοντας πως θα στηρίξουν τα παιδία τους, που πάνε στο πανεπιστήμιο. Αυτό είναι μια απλουστευμένη λογική και σε πολύ εμβρυακό επίπεδο.

Αλέξανδρος: Είναι και λίγο στάχτη. Κάνουμε μια εκδήλωση που πηγαίνουν 50φοιτητές και 10 εργαζόμενοι και νομίζουμε πως κάνουμε σύνδεση του φοιτητικού κινήματος με τον κόσμο της εργασίας. Και φυσικά σε αυτές τις εκδηλώσεις δεν έρχεται ο μπαμπάς ή η μαμά σου, αλλά συνδικαλιστές.

Τάσος: Εμένα με προβληματίζει αυτή η συζήτηση γιατί ακόμα δεν ξέρω ποιο είναι το έρεισμα σε σχέση με αυτά στη σχολή μου. Μπορεί να είναι σε εμβρυακό επίπεδο η ανάλυση αλλά δεν φταίνε απαραίτητα οι παρατάξεις με τις μαρξιστικές αναλύσεις. Δεν υπάρχει το έδαφος να γίνει μια τέτοια κουβέντα. Εδώ σε ζητήματα εκπαίδευσης χωλαίνουμε πάρα πολύ. Τι υπερασπιζόμαστε ακριβώς; Είμαστε σίγουροι τι ακριβώς υπερασπίζονται οι συνιστώσες του κινήματος; Εγώ όταν λέω δημόσια παιδεία ξέρω τι εννοώ ακριβώς. Ο άλλος όταν σου λέει δημόσια εννοεί το κρατικό. Αυτό το πιο απλό δεν έχει ξεκαθαριστεί στον κόσμο. Δεν βλέπω σε σχέση με την εργασία να εκφράζονται άλλες αντιλήψεις. Δεν είναι τόσο απλό να περάσουμε στο επίπεδο στο οποίο συζητάμε. Το οποίο θα ήταν και το απόλυτο επίπεδο ριζοσπαστικοποίησης αυτού του κινήματος. Όταν θα βγεις με τέτοια αιτήματα, θα έχεις αποποιηθεί κάθε ρόλο της καθημερινότητάς σου. Δεν ξέρω αν υπάρχει κάτι πιο ριζοσπαστικό. Προς τα εκεί μάλλον θα πρέπει να προσανατολιζόμαστε, αλλά βλέπω και πολλά μικρά πραγματάκια που χωλαίνουμε ακόμα να τα λύσουμε.

Σταύρος: Για μένα είναι ξεκάθαρο το τι αίτημα βάζει κεντρικά το κίνημα. Βάζει το δημόσιο, με όρους μαζικότητας, γιατί ό,τι είναι μαζικό είναι και δημόσιο και το κρατικό γιατί θέλουμε η διαχείριση της γνώσης να γίνεται από την μεριά του κράτους. Θέλουμε αξιοκρατία. Για μένα υπάρχει αυτό σαν ρεύμα ξεκάθαρα.

Αλίκη: Έχουμε φοβερό πρόβλημα να προσδιορίσουμε τη διαφορά δημόσιου και κρατικού πανεπιστημίου, έχουν γίνει πολλές συζητήσεις αλλά ο κόσμος φαίνεται να μην αντιλαμβάνεται την διαφορά. Και εδώ να κάτσουμε να πούμε τώρα τι εννοεί ο καθένας θα δούμε διαφορετικές προσεγγίσεις. Διότι στο πανεπιστήμιο δεν έχει ακριβώς το κράτος τον πάνω λόγο. Όταν μιλάμε για δημόσιο, συνήθως όλοι απαντάνε πως δημόσιο είναι αυτό που καθορίζει τις λειτουργίες του ανάλογα με τις ανάγκες της κοινωνίας.

Σταύρος: Όχι, για μένα είναι δημόσιο γιατί τα χαρακτηριστικά που έχει προσδόθηκαν σε αυτό, από διαδικασίες αγώνα.

Αλέξανδρος: Το άσυλο δεν είναι ο νόμος που το κατοχυρώνει, είναι αυτό που κατακτήθηκε κοινωνικά. Είναι ιδέα που εμείς την διαμορφώνουμε και την υπερασπιζόμαστε κάθε φορά. Το ίδιο ισχύει και για το δημόσιο. Δεν είναι δημόσιο επειδή μπορούν όλοι να μπορούν να πηγαίνουν και να διαβάζουν, αλλά επειδή υπάρχουν στέκια, εκδηλώσεις, ομάδες, που γίνονται δρώμενα.

Αλίκη: Κάθε δομή που υπάρχει στην κοινωνία έχει να κάνει με την επικράτηση του από τα πάνω ή του από τα κάτω. Το ότι ο Bill Gates χαρίζει κάθε χρόνο κάτι εκατομμύρια στα σωματεία του αυτό δείχνει και μια κίνηση των από τα κάτω. Χωρίς να λέω ότι ο Bill Gates είναι καλός άνθρωπος. Πουθενά να μην εκμηδενίζουμε την από τα κάτω δύναμη. Και σε ιδιωτικούς φορείς υπάρχουν κατακτήσεις των από τα κάτω που θα μπορούσαν να τους καταστήσουν δημόσιους. Οπότε ας μην πανικοβαλλόμαστε ότι θα επικρατήσει παντού η ιδιωτική σφαίρα διότι όλα μπορούν εν δυνάμει να αποκτήσουν δημόσια χαρακτηριστικά

ΒΟ: Κλείνοντας να δούμε τι είναι αυτό που μένει τελικά; π.χ. σε επίπεδο υποδομών, είδαμε στις καταλήψεις του 2001 ότι γεννήθηκε το ραδιόφωνο (το 1431), έπειτα τον Μάη - Ιούνη του 2006 για πρώτη φορά σε κινηματικό επίπεδο στην Ελλάδα χρησιμοποιείται το internet, σήμερα το 2007 ποιο είναι το επόμενο στάδιο;

Αλέξανδρος: Ενισχύθηκαν τα αυτόνομα σχήματα και δημιουργήθηκε το συντονιστικό της αυτονομίας, Κόσμος που γνωρίστηκε τον Μάη - Ιούνη δημιούργησε τώρα νέα σχήματα. Πράγμα που θα ήταν πολύ δύσκολο να γίνει σε μη κινηματική περίοδο. Διαμορφώθηκαν συνειδήσεις μέσα σε δυο μήνες, διότι υπήρχε η πράξη και το πραγματικό βίωμα της συλλογικής πάλης, κάτι που αλλιώς θα χρειαζόντουσαν πολλά χρόνια να συμβεί. Εξάλλου και τα προηγούμενα αυτόνομα σχήματα δημιουργήθηκαν σε αντίστοιχες κινηματικές περιόδους του παρελθόντος. Επίσης το internet πέρυσι και φέτος παίζει καθοριστικό ρόλο και είναι το βασικό μας μέσο π.χ. το site www.edopolytexneio.gr. Το σημαντικότερο όμως δεν είναι τόσο οι υποδομές που αφήνουμε όσο οι ίδιες οι συνειδήσεις που διαμορφώθηκαν, κυρίως οι συλλογικές. Όπου και να πας θα τις κουβαλάς μαζί σου αυτές τις εμπειρίες και στο εργασιακό του χώρο ο καθένας θα παλέψει. Επίσης ήταν φοβερό το γεγονός ότι έκαναν διαδηλώσεις αλληλεγγύης στο Παρίσι έξω από την ελληνική πρεσβεία, αυτό μας έδειξε ότι δεν είμαστε μόνοι μας απομονωμένοι εδώ, αλλά υπάρχουν πολλά κοινά που μας ενώνουν με άλλα μέρη του πλανήτη.

Αλεξάνδρα: Επίσης, από το Μάη - Ιούνη και μετά, στις συνελεύσεις μιλάει περισσότερος κόσμος. Αυτό που μένει είναι ότι ο κόσμος κουβεντιάζει κάπως πολιτικά και έξω από τη συνέλευση.

Τάσος: Για μένα κάτι άλλο θα μείνει. Μια γενιά που θα την ονόμαζα γενιά της σφαλιάρας ή μια από τις πιο χαμένες γενιές, όπως πολλοί μας χαρακτήρισαν, λοιπόν αυτή η γενιά πήρε την κατάσταση στα χέρια της και μπόρεσε την ήττα της, να την κάνει νίκη. Περάσαμε από χίλιες δυο εξετάσεις, περάσαμε από το μαρτύριο των πανελλαδικών, περάσαμε από τον κατακερματισμό της ζωής μας και παρόλα αυτά δημιουργήσαμε αυτό το κίνημα.